The RationalistSkip to content
Replying to a message
Ponieważ prawdopodobnie jesteś nowym uczestnikiem Forum, zapoznaj się z niniejszą informacją.
Jako autor wypowiedzi na Forum powinieneś(aś) dopilnować, aby jej treść spełniała przynajmniej poniższe kryteria:
  • zawierać informacje wystarczające do podjęcia dyskusji lub wyciągnięcia wniosków
  • zawierać informacje prawdziwe lub hipotezy
  • być sformułowana jasno i poprawnie gramatycznie w języku polskim, najlepiej z zachowaniem reguł ortografii
  • nie zawierać sformułowań niekulturalnych, obraźliwych lub łamiących prawo.
Każdy uczestnik Forum, w momencie pierwszego aktywnego udziału, wyraża tym samym akceptację i zgodę na przestrzeganie regulaminu Forum, zarówno wobec siebie jak i innych uczestników.

Wypowiedzi łamiące regulamin w dowolnym punkcie, mogą zostać przeniesione na Oślą Ławkę, dział Bazgrołów lub usunięte. Decyzję o tym podejmują moderatorzy, również na wniosek innych uczestników.

W celu zapewnienia uczestnikom warunków do rzeczowych dyskusji, uczestnikom uporczywie łamiącym regulamin dostęp może zostać zablokowany.
Subject :
Author (required):
We encourage to to gain full advange of Forum
  Please cut not necessary citations.
 
 ?
(Your answer will be shown immediately)     
Click to add:
Website and e-mail addresses must be typed in full URL form. They will change into links automatically.

Replying to:
Kautilja (8822 points)Broń jądrowa a racjonalne spojrzenie
Albert Świdziński. Wielki wyrównywacz szans
W jaki dokładnie sposób doszło do tego, że zasada nieproliferacji stała się normą? W znacznej mierze to zasługa skoordynowanych wysiłków zainicjowanych przez dwa jądrowe mocarstwa - USA i ZSRR. W kolejnych latach do tych wysiłków przyłączały się kolejne mocarstwa jądrowe - ale pomysłodawców było dwóch. Jakie mieli ku temu powody? Najbanalniejszy z nich wymienił sekretarz stanu USA David Dean Rusk, który stwierdził, że "w samej naturze broni jądrowej jest coś takiego, że jeżeli już ktoś ją ma, to nie chce pozwolić na to samo innym"14. Bycie jednym z nielicznych posiadaczy broni jądrowej daje realne korzyści polityczne. A im więcej jest posiadaczy, tym korzyści mniejsze - za to większe niebezpieczeństwa.

Kolejną przyczyną chęci ograniczenia liczby państw nuklearnych jest autentyczna, jak się wydaje, obawa przed konsekwencjami wojny jądrowej. Początek coraz bardziej skoordynowanych wysiłków na rzecz ograniczenia proliferacji przypada na lata sześćdziesiąte. Po bardzo niebezpiecznych kryzysach kubańskim i berlińskim Moskwa i Waszyngton zajrzały w otchłań. Pomimo ograniczonej stawki obydwu konfliktów i tak znalazły się niebezpiecznie blisko niekontrolowanej eskalacji, której koń­cem byłaby nieograniczona wojna jądrowa. Zarówno USA, jak i ZSRR dysponowały zaawansowanymi systemami kontroli i nadzoru nad bronią jądrową oraz zdyscyplinowanymi kadrami; nie o wszystkich państwach na świecie można powiedzieć to samo.

Podsekretarz obrony USA Fred Iklé stwierdził w 1965 roku, że jeżeli proliferacja broni jądrowej zacznie dotyczyć również państw średnich i małych, sytuacja stanie się niebezpieczna, bo w posiadanie narzędzia zagłady będą mogły wejść państwa, których nie da się odstraszyć, bo są nieprzewidywalne.

Jakie były metody powstrzymywania proliferacji? Zgoła przewidywalne: kije i marchewki. Kijem były zarówno naciski dyplomatyczne, groźby (na przykład groźba porzucenia sojuszników dążących do broni jądrowej, której doświadczyły Tajwan, RFN czy Korea Południowa), sankcje, ale też zbrojna prewencja (oczywistym przykładem jest Irak - pod pewnymi względami również Iran - ale USA i ZSRR aktywnie rozważały kiedyś wspólne zniszczenie chińskiego programu nuklearnego)16. Marchewką były zarówno korzyści gospodarcze - na czele z zaproponowanym przez prezydenta Eisenhowera programem Atom dla pokoju, w ramach którego państwa mogły uzyskać dostęp do amerykańskiej pokojowej technologii jądrowej i preferencyjnych kredytów, a także gwarancje bezpieczeństwa. To właśnie kombinacja kosztów narzuconych potencjalnym proliferatorom, ze zobowiązaniem przyj­ścia im na pomoc i ochronienia ich przed przemocą ze strony innych państw nuklearnych, pozwoliła na osiągnięcie zupełnie nieprawdopodobnego rezultatu, jakim było ograniczenie grona państw nuklearnych do zaledwie dziewięciu.

Bernard Brodie - inny z pionierów strategii jądrowej - zauważył w 1946 roku, że "do teraz głównym zadaniem armii było wygrywanie wojen. Od teraz stanie się nim niedopuszczenie do ich wybuchu"17. Oczywiście należałoby cytat Brodiego opatrzyć przypisem: głównym celem stało się unikanie wojen z m o c a r s t wa m i n u k l e a r ny m i oraz niedopuszczenie do sytuacji, w której zastosowanie szantażu nuklearnego przez przeciwnika USA skutkuje dużym osłabieniem ich pozycji w systemie międzynarodowym oraz bezpieczeństwa. W przypadku tego pierwszego celu USA - i świat w ogóle - odniosły pełen sukces. Pierwsze bojowe użycie broni jądrowej w Hiroszimie i Nagasaki było zarazem ostatnim. Ba - uniknięto też (chociaż co najmniej dwa razy było blisko - podczas kryzysu kubańskiego i wojny na Półwyspie Koreańskim) bezpośredniego starcia pomiędzy dwoma najpotężniejszymi mocarstwami nuklearnymi.

Użycie broni jądrowej w celu egzystencjalnego odstraszania jest z zasady wiarygodne. Stawka rozgrywki - istnienie pań­stwa - czyni tak ryzykowną decyzję realistyczną. Natomiast historia polityczna broni jądrowej oraz ewolucja strategii jej użycia uczą jeszcze jednego: oprócz egzystencjalnego odstraszania groź­ by użycia broni jądrowej mogą służyć osiąganiu bardziej wyrafinowanych celów - co mamy zresztą okazję obserwować z bliska na przykładzie wojny w Ukrainie. Z zasady tak być nie powinno. Jeżeli bowiem państwo nuklearne grozi państwu nuklearnemu użyciem broni jądrowej, samo też wystawia się na atak odwetowy; nic, z wyjątkiem egzystencjalnego zagrożenia, nie uzasadnia takiego ryzyka, ewentualne straty są zbyt duże. Skuteczne nie powinny być również groźby kierowane przez państwo nuklearne wobec państwa nienuklearnego; jeżeli państwo nuklearne jest też silniejsze konwencjonalnie, jego przeciwnik nie powinien być na takie groźby podatny, bo śmierć od broni jądrowej jest taka sama jak od broni konwencjonalnej. Jeżeli z kolei państwo nuklearne jest konwencjonalnie słabsze, groźba użycia broni jądrowej wystawia je na ryzyko konwencjonalnego zniszczenia przez silniejszego przeciwnika, poza tym istnieje prosty sposób na rozminowanie takiego kryzysu - wystarczy, żeby silniejsze konwencjonalnie, ale pozbawione broni jądrowej państwo nie atakowało swojego uzbrojonego w nią sąsiada. Groźba celowego doprowadzenia do wojny jądrowej - jeśli i tak nie grozi nam śmierć - nie jest wiarygodna. Gdyby to jednak było tak proste, polityka międzynarodowa funkcjonowałaby w ramach sztywnych, nienaruszalnych reguł. Byłby to świat nie anarchiczny, ale urządzony na zasadach podobnych do tych, które funkcjonują w systemie sprawiedliwości wewnątrz państw - i to na dodatek w systemie sprawiedliwości bardzo surowym, gdzie każde złamanie prawa karane jest śmiercią.


patronite.(*)inski-wielki-wyrownywacz-szans
.
Układ o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej osoboscie uważam za dziedzictwo światowej dyplomacji, który nie może być łamany, bo w przeciwnym razie ludzkość wejdzie na drogę samozagłady.
A jakie są wasze przemyślenia w tej materii?
Pozwólmy sobie na luźną spekulacje.

Back to the plot..

[ Cooperation ] [ Advertise ] [ Map of the site ] [ F.A.Q. ] [ Store ] [ Sign up ] [ Contact ]
The Rationalist © Copyright 2000-2026 (English section of Polish Racjonalista.pl)