W dniu 18 września 1939 r., dzień po przekroczeniu granicy Polski przez Sowietów, z inicjatywy lokalnych komunistów, w Skidlu, małym miasteczku niedaleko Grodna, wybuchła rewolta. Jej uczestnicy szybko opanowali miejscowosć, ustanowili wladzę sowiecką, rozstrzelali kilkunastu polskich żołnierzy i cywilów. Dzień później do Skidla przybyła ekspedycja karna pod dowództwem kapitana Pileckiego, w liczbie ok. 100 żołnierzy i policjantów, która - wspierana przez miejscowych Polaków - odbiła z rąk komunistów miejscowość. W ramach represji spalono kilkanaście domów oraz rozstrzelano w trybie sądów doraźnych kilkunastu uczestników rewolty.
Wśród rebeliantów zdecydowamnie dominowali Żydzi oraz Białorusini, przy czym ci pierwsi stanowili element przywódczy, organizujący, nadzorujący i koordynujący przebieg przedsięwzięcia.
Po wybuchu rebelii w Skidlu powołano do życia komitet rewolucyjny. Na jego czele staął Michał Iwanowicz Litwin a w jego skład weszli Gieorgij Josifowicz Szagun, Ilja Fomicz Myszko, Fiodor Josipowicz Buben, Aleksander Konstantynowicz Mozelewski, Iwan Gieorgiewicz Dzielankowski, Piotr Careszko i sekretarz komórki partyjnej (KPZB) Mojsiej Łajt. Nad urzędem miejskim w miejsce biało-czerwonej zawisła czerwona flaga. Poprzez gońców zebrano okoliczną ludność na wiec, na którym M. Litwin poinformował zebranych o ustanowieniu władzy sowieckiej w rejonie skidelskim.
Zdarzeń podobnych do owego, pokrótce przedstawione powyżej było bez liku na północno - wschodnich kresach RP. W ich wyniku utraciło życie wielu żołnierzy Wp oraz Polaków - cywilów. W zdarzeniach tych wiodącą rolę odgrywali Żydzi- komuniści stanowiący de facto V kolumnę, znacznie bardziej niebezpieczną niż działania niemieckich dywersantów na zachodniej rubieży kraju. Pamięć o tych zdarzeniach i roli jaką odegrał w niej żydowski element etniczy miała decydujący wpływ na liczne, brutalne i krwawe akcje odwetowe skierowane przeciw ludności żydowskiej ze strony ludnosci polskiej ( i ukraińskiej) do których doszło latem 1941 r. po zajęciu wschodnich ziem II RP przez dokonujący inwazji na ZSRR Wermacht. Zamieszczam poniżej link weryfikujący do materiałów na temat, zawierających szereg informacji dot. zjawisk i wypadków o których wzmiankuję w moim wątku, zastanawiając się równocześnie jak należy ocenić masowe wystąpienia zbrojne przeciwko WP w 1939 ze strony części ludności żydowskiej na wschodnicj rubieżach RP, w sytuacji gdy owo Wojsko Polskie walczyło z armią państwa, które swoją polityką nie rozpieszczało większości Żydów?
Zachęcając do lektury podlinkowanego materiału polecam szczególnej uwadze listę osób osądzonych przez Sowietów w 1940 r. za represje wobec skidelskich rewolucjonistów. Prócz Polaków są na niej Tatarzy oraz biali Rosjanie, którzy bardzo energicznie brali udział w tłumieniu komunistycznego buntu. Im w szczególności należą się słowa uznania.


kamunikat.(*)sy/bzh/07/07art_wierzbicki.htm