Monopol Żydów na pośrednictwo w handlu był przez wieki jednym z czynników dławiących przedsiębiorczość i niezależność finansową polskiego i ruskiego chłopa. Sprawy zaczęły się dopiero radykalnie zmieniać z końcem 19 wieku, wraz z nastaniem i rozwojem chłopskiego ruchu spółdzielczego. Jak w praktyce, owo ekonomiczne "ubezwłasnowolnianie" chłopa przez żydowskich pośredników wyglądało zaświadcza erudycyjnie Norman Salsitz, w swojej wspomnieniowej książce pt. ""A Jewish Boyhood in Poland". Oddajmy Mu głos:

"Szalony zgiełk zaczynał się znienacka, gdy tylko chłopski wóz pojawiał się na horyzoncie. Wszyscy ( Żydzi - Arminius) zaczynali pędzić na wyścigi w jego kierunku licząc na przejęcie od wieśniaka najbardziej tłustych gęsi. Nie było to bynajmniej zadanie łatwe, gdyż wymagało zgrabnego wskoczenia na przemieszczająca się szybko furmankę z równoczesnym, jak najszybszym, włożeniem ręki do klatek w których znajdowało się ptactwo. Najzdolniejsi w tej profesji stali już na kołkach otaczających platformę furmanki ze wszystkim stron i usiłowali pochwycić najbardziej dorodne sztuki ptactwa. Inni wciąż jeszcze desperacko i z najwyższym poświęceniem próbowali zdobyć miejsce na kołkach wozu. Gęsi wystraszone próbami ich pochwycenia zaczynały przeraźliwie gęgać. Z kolei wieśniak zorientowawszy się w sytuacji zaczynał energicznie szarpać lejcami , przeklinać i strzelać batem w powietrzu - w celu zmuszenia koni do szybkiego biegu - aby uciec od ciżby Żydów biegnącej za wozem oraz pozbyć się tych, którym już udało się usadowić na furmance. Wiązanka przekleństw niewiele dawała, chcąc więc osiągnąć swoje zaczynał smagać upartych i zacietrzewionych pasażerów na gapę końskim batem. Przy akompaniamencie stuku kopyt, potoku soczystych przekleństw, gęgających gęsi i trzaskaniu bata - furmanka wtacza się do miasteczka (Kolbuszowa) ze swoim ładunkiem i z najbardziej wytrwałymi pasażerami na gapę, którzy przed chwilą się na niej usadowili. Czasami bywało ich pięciu czy sześciu. Po dojechaniu na rynek - wóz się zatrzymuje i sytuacja powoli się normalizuje".

www.amazon(*)ering-Kolbuszowa/dp/0815605811