O Michale Kazimierzu Ogińskim piszą w Wikipedii następującymi słowy:

"Typ oświeconego magnata. Doskonale gospodarował w swoich dobrach, wznosząc wiele fabryk i manufaktur. Zbudował trakt pińsko-wołyński, a w latach 1765-1784 Kanał Ogińskiego łączący Niemen z Dnieprem. Był europejskiej sławy muzykiem. Studiował grę skrzypcową u G.B. Viottiego. Grał na harfie i klarnecie. Na swoim dworze w Słonimiu utworzył centrum kultury i sztuki, utrzymywał teatr operowy i sławną orkiestrę. Pisał bajki, wiersze, piosenki, tłumaczył z obcych języków. Udoskonalił mechanizm harfy, skomponował zbiór polonezów na skrzypce i fortepian; jak się przypuszcza wiele z polonezów powszechnie przypisywanych Michałowi Kleofasowi Ogińskiemu w rzeczywistości może być autorstwa Michała Kazimierza[16] (a być może to on nawet jest autorem popularnego poloneza a-moll nr 13 Pożegnanie Ojczyzny). Utrzymywał teatr polski i włoski, założył drukarnię. Był też jednym z dwóch polskich autorów Wielkiej Encyklopedii Francuskiej (obok Jana Szczepana Kurdwanowskiego),dla której opracował hasło "harfa".

Konkluzja jest więc oczywista - był to wcale wybitny przedstawiciel polskiego Oświecenia, który, jako "encyklopedysta" sięgnął poziomu innych wybitnych autorów tego wiekopomnego dzieła. I tak jak oni - w tym Wolter - miał bardzo krytyczną opinię o Żydach. Najdobitniej i najlakoniczniej wyraził ją w wierszu "Żyd", który poniżej zamieszczam.
Zamieszczam również - korzystając poniekąd z okazji (wątek tematyczny o takiej a nie innej treści) - opinię innego wielkiego polskiego luminiarza epoki Oświecenia, Józefa Ignacego Krasickiego, którego chyba bliżej nie trzeba przedstawiać.

"Żyd"

"Szabas, księgi, mruczenia, pacierzami zwane,Upoważniają moje grunta słabej duszy. W obcym ja kraju żyję, wszędzie mam wygrane Kiedy na przekup złota mój przemysł poruszy. Na tej prywacie siedzę, interesem dycham,Chcesz być do mnie podobnym, to cie nie odpycham.Lecz zawczasu przestrzegam - ja muszę to robić,Bo swego państwa nie mam, ale który żyje
Tak jak my zwykli (bo się nam tak Los dał rodzić), Od niesławy w potomne czasy się nie zmyje. Wszelako zysk godziwy każdemu należy,Politycznej zaś dla nas przemysł jest kradzieży."

"W Zbiorze potrzebniejszych wiadomości natomiast Ignacy Krasicki poświęcił Żydom całkiem obszerny artykuł "Żydowski naród" .Rekonstruuje w nim historię tej społeczności, poczynając od Abrahama, daje zestawienie "wodzów i sędziów ludu bożego", królów Judy i Izraela, na końcu pochylając się nad obecnością starozakonnych w Polsce. Oddając się intuicji i analogiom, stwierdza, iż pojawili się oni zaraz po "rozkrzewieniu chrześcijaństwa, z którym lubo zawsze walczyli", co - jeśli chodzi o datację - niewiele mija się z prawdą. Przechodząc do czasów sobie najbliższych, konkludował:
"Jak wiele ten motłoch nie raz poruszył na Rusi i Ukrainie do buntów gminnych przez zdzierstwo chłopów, późniejsze kroniki opisują. W ciągu czasów, prawa i wolność nadane Żydom, ukracać się poczęły przez różne późniejsze uchwały, z których niektóre ostrzejsze zdawały się zmierzać na ich wyniszczenie. Ale gdy dawna dla nich protekcja panujących zaczęła ich odstępować, kredyt i zręczność ich własna, przez które dokazali zebrać z obywatelów summy milionowe pieniędzy i podać się niezmiernym długom winnymi, zasłoniły ich i utrzymują w całości do tych czasów".


www.academ(*)s_w_oświeceniowym_dyskursie_o_Żydach.pdf_w_Aplauz_najzacniejszedj_damie._Studia_i_szkice_z_literatury_i_kultury_dawnej_red._Iwona_Maciejewska_Olsztyn_2018_