Z Pergolesim jest trochę tak jak z Vivaldim. Obydwaj byli znani i popularni w 18 wieku, po czem w następnym zapomniano o nich zupełnie, po to tylko aby w 20 powrócili do łask i uznania. W przypadku Vivaldiego tym, który przywrócił światu jego twórczość był wybitny – i zaszczuty z powodów politycznych – poeta Ezra Pound, wielki miłośnik Wenecji i wszystkiego co weneckie, więc też, a może nawet przede wszystkim, weneckiej muzyki. W przypadku Pergolesiego taką rolę odegrał Strawiński, który za namową Diagilewa opracował do muzyki Pergolesiego balet „Pulcinella” – i uznał ją za kanwę i inspirację dla swojej twórczości. Barokowi kompozytorzy napisali muzykę do średniowiecznej modlitwy „Stabat Mater Dolorosa” i obydwa te utwory są uznane za arcydzieła. Który jest lepszy – to już jest kwestia indywidualnego gustu. Ja wybieram Pergolesiego. Za przejmującą uczuciowosć i liryczną, krańcową „boleściwość” dzieła. Jego Stabat Mater porównać można z powodzeniem do „Requiem” Mozarta czy też Marszu Żałobnego Chopina – jeżeli chodzi o wirtuozerię kreowania określonego nastroju. Być może ów efekt dojmującej autentyczności przekazywanego uczucia wynika z wprost z genezy powstania utworu. Otóż Pergolesi był geniuszem i jak to często bywa w takich sytuacjach – umarł bardzo młodo, w wieku 26 lat, na galopujące suchoty. Ostatnim skomponowanym przez niego dziełem, skomponowanym już na łożu śmierci w ostatnich miesiącach życia – była Stabat Mater Dolorosa. Jak słuchać Stabat Mater – to tylko w wykonaniu Emmy Kirkby i Jamesa Bowmana. Wyciszenie oraz odpowiednia aranżacja świetlna – także są pożądane. No i przede wszystkim jakiś motyw graficzny, potęgujący nastrój poprzez syntezę sztuk. Zaleca się - dla wykreowania takiego tła – sięgnięcie po motywy pasyjne Rogiera Van Der Weydena. Ja znajduję większe upodobanie w pasji autorstwa Matthiasa Grunewalda, ukazaną w skrzydłach ołtarza klasztoru szpitalnego antonitów w alzackim Issenheim – obecnie eksponowaną w muzeum w pobliskim Colmarze. Utworu Pergolesiego można słuchać dostroiwszy się do jego oczywistego kontekstu sakralnego. Ale można to robić także w całkowitym oderwaniu od takowego - bo przecież wielkość tego dzieła polega także na jego uniwersalnym przesłaniu.

Życzę zadumy i refleksji.


www.youtube.com/watch?v=X23QFnl3dbU

cudaswiata(*)s-grunewald-oltarz-z-isenheim/