W 1820 roku Stanisław Kostka Potocki napisał powieść "Podróż do Ciemnogrodu" - ostrą krytykę na realia panujące w Reczpospolitej przed rozbiorami.
W 1953 r. Konstanty Ildefons Gałczyński - nawiązując do tytułu dzieła swojego wielkiego poprzednika - opublikował wierszowaną satyrę pt. "Chryzostoma Bulwiecia podróż do Ciemnogrodu" - wykorzystywaną niewątpliwie w propagandzie stalinizmu w Polsce. W 1964 r. na jej podstawie nakręcono film pt. "Ciemnogród" - w którym żołnierze LWP zostali ukazani jako szermierze postępu i walki z przesądami i zabobonami typowymi dla prowincjonalnej Polski.
Aspekt propagandowy satryry Gałczyńskiego jest oczywisty. Ale z drugiej strony czy nie było w nim zawarta pewna uniwersalna - niezależna od danej koniunktury politycznej - prawda??? Czy przypadkiem nadal - w dobie renesansu egzorcyzmów, ruchów antyszczepionkowych, feng shui i wszelakiego rodzaju "paramedycznych" praktyk - przesłanie zawarte w pamflecie Gałczyńskiego nie jest aktualne???


Zainteresowanych problemem - odsyłam do podlinkowanego materiału.


www.kigalczynski.pl/wiersze/ciemnogrod.html?p=_wi

www.youtube.com/watch?v=IVXry2B6LQ8&t=2s


"Umył się. Z szynką
zjadł trochę groszku
i na wizytę
udał się do szkół.

Ciekawe, co też
w tym Ciemnogrodzie
studiuje złota,
kochana młodzież.

Z katedry upiór
zdobny siwizną
nauczał magii
i okultyzmu.

Inny profesor
(z łagodną twarzą)
miał kurs dywersji
i sabotażu.

Nad nim sentencja
wisiała śliczna:
SZKOłA BYC WINNA
APOLITYCZNA.

Dyrektor szkoły,
wpółniewidomy,
twierdził, że WSZECHŚWIAT
JEST NIERUCHOMY;

że WSZYSTKO STOI,
NIE MA SPRZECZNOŚCI.
Bo bardzo lubił
NIERUCHOMOŚCI

Wciąż w żółtym palcie,
jak duch, w swym biurze
pisał swój traktat
„Przeciw Naturze”.

— Dziękuję! — Bulwieć
powiedział mistrzom
i poszedł zwiedzać
Ciemnogrodziszcze.

Tu widok dziwny
oko mu przykuł:
wiele tysięcy
parawaników."