Na kartach Wojny peloponeskiej Tukidydes daje szczegółowy opis zarazy, jaka dotknęła Ateny w czasie konfliktu ze Spartą w czasie tzw. wielkiej wojny peloponeskiej (V w. p.n.e.). Wybuchła ona latem drugiego roku wojny i zbiegła się w czasie z inwazją Spartan i ich sojuszników. Krążyły pogłoski, że zaraza była skutkiem celowego zatrucia przez najeźdźców i ich wywiadowców zbiorników wody w portowym Pireusie, gdzie pojawiła się najpierw. Tukidydes nie podziela jednak do końca tych podejrzeń i przyznaje, że pochodzenie zarazy nie było dokładnie znane. Być może została zawleczona do Aten przez Pireus z Afryki, gdzie wybuchła najpierw w Etiopii, by następnie rozprzestrzenić się na Egipt i Libię? Wobec tych wątpliwości, Tukidydes koncentruje się na jak najdokładniejszym opisie zarazy, jej rozwoju, przebiegu i symptomów. Dzięki temu można, opierając się na jego relacji, stawiać hipotezy co do jej przyczyn.

   Jeżeli przyjąć opis Tukidydesa za wiarygodny, to zaraza pojawiła się nagle w wielu miejscach , a jej symptomy różniły się wyraźnie od innych, znanych wcześniej chorób. Zapadalność i śmiertelność były bardzo wysokie, podobnie – zaraźliwość. Szybko zabrakło lekarzy, którzy zarażali się nią od chorych i umierali. Opustoszały nawet świątynie, gdzie wznoszono modły i składano ofiary w intencji odwrócenia zarazy. Symptomy na początku choroby obejmowały: gorączkę, przekrwienie i zapalenie oczu, zaczerwienienie języka i cuchnący oddech, a po nich następowały: katar, chrypka, ból w klatce piersiowej i ciężki kaszel. Choroba atakowała też żołądek, powodując wymioty i skurcze. Wskutek postępów choroby skóra czerwieniała, pokrywała się krostami i wrzodami. Chorzy nie mogli odpocząć ani wyspać się, z powodu poczucia gorąca mieli silne pragnienie, pozbywali się najdelikatniejszych szat i najchętniej zanurzali się w zimnej wodzie; jeżeli przeżyli powyżej siódmego – ósmego dnia, to ostatecznie zabijało ich osłabienie, owrzodzenie wnętrzności i silna biegunka. Ci, którzy przeżywali, tracili palce u rąk i nóg, a niektórzy całkowicie tracili pamięć.

   Co to mogło być?