W Szkodrze w północno-zachodniej Albanii polscy archeolodzy odkryli XIV-wieczną łaźnię. To
najstarsze dotychczas przebadane założenie tego typu z obszaru Albanii - poinformował PAP prof.
Piotr Dyczek z Ośrodka Badań nad Antykiem Europy Południowo-Wschodniej UW.
Największym tegorocznym odkryciem było znalezisko tureckiej łaźni - hammamu, z systemem
centralnego ogrzewania. Budynki tego typu rozpowszechniły się w imperium ottomańskim w XV
w. "Nasza wydaje się o sto lat starsza - uważa prof. Dyczek. - Wczesnych hammamów znamy
bardzo niewiele. Tym ciekawsze jest nasze odkrycie, gdyż pozwala zorientować się, w jaki sposób
dawna rzymska idea systemu hypokaustycznego, czyli ogrzewania podłóg i ścian budowli za
pomocą gorącego powietrza, została zaadaptowana przez Turków".
Ogólny widok na polskie wykopaliska w Szkodrze w 2014 r. Fot. Martin Lemke
Pierwsze najważniejsze pomieszczenie odkrytej łaźni ma kształt półkola. Podłogę właściwego
pomieszczenia wspierało paręnaście solidnych cegieł. a nich spoczywały kamienne płyty. Gorące
powietrze z pieca najpierw wpadało do niewielkiego sklepionego przedsionka, w którym
następowała jego konwekcja i wyrównanie temperatury. Następnie czterema kanałami przepływało
pod podłogę. Na jej poziomie najprawdopodobniej znajdowała się również podgrzewana platforma i
zbiornik z ciepłą wodą - przypuszczają badacze. Woda była czerpana z - odkrytych również przez
polskich archeologów - cystern, a następnie przelewana do zbiornika, skąd przepływała
ceramicznym wodociągiem umieszczonym w systemie hypokaustycznym. Tam ulegała podgrzaniu i
wracała do wnętrza użytkowego łaźni.
 Turecki hammam w Szkodrze. Fot. Martin Lemke
"Ten zawiły, zmyślny system dowodzi, że Turcy nie ograniczyli się do prostego skopiowania
rzymskiego pierwowzoru, ale go także inteligentnie zmodyfikowali" - uważa prof. Dyczek.
Z kolei w ruinach jednego z badanych domów tureckich (XVII-XVIII wiek) archeolodzy natrafili
na duży zbiór prawie trzydziestu wykonanych ze szkła pękatych butelek - aryballosów. Część z
nich wykonano z ciemnozielonego szkła, inne ze szkła kolorowego. "W ten sposób starano się
imitować droższe naczynia wycinane z kolorowych kamieni. Mimo to także naczynia szklane nie
należały do tanich" - mówi prof. Dyczek. Naukowcy przypuszczają, że odkrycia dokonano w
ruinach miejsca, w którym ówcześni mieszkańcy Szkodry zaopatrywali się w różnego rodzaju
perfumy i pachnidła.
 Turecki hammam w Szkodrze. Fot. Martin
Lemke
Kolejnym ważnym odkryciem dokonanym w Szkodrze przez Polaków w tym toku, ważnym dla
wczesnych etapów rozwoju miasta, było zlokalizowanie pierwotnego hellenistycznego centrum
pochodzącego z III w p.n.e.
"Obecnie już wiemy, gdzie znajdowała się najwyższa część twierdzy, na której stały budowle
hellenistyczne. Uchwyciliśmy na razie fragmenty dwóch murów wykonanych z dużych ciosanych
bloków kamiennych, czyli tzw. mur cyklopi" - opowiada prof. Dyczek.
 Zbiornik na wodę odkryty w trakcie wykopalisk w
Szkodrze. Fot. Martin Lemke
To właśnie w tych antycznych warstwach archeolodzy natknęli się na rzadkie znalezisko:
kompletnie zachowaną, wykonaną z brązu tzw. fialę ofiarną, czyli rodzaj talerza służącego do celów
kultowych. Wewnątrz naczynia ze Szkodry do naszych czasów zachowały się pozostałości ostatniej
ofiary: fragmenty kości zwierzęcych i popiół.
Antyczna Scoder (obecna Szkodra) położona jest na brzegach jeziora Szkodryjskiego. To jedno z
najważniejszych stanowisk dla historii Ilirii, jak również całego obszaru bałkańskiego. Od czasów
neolitu znajdowała się tu ważna i bogata osada leżąca na skrzyżowaniu ważnych szlaków lądowych
i wodnych. Szczyt jej świetności przypada na czasy iliryjskie (IV - II wiek p.n.e.). Wtedy pełniła
ona funkcje stolicy królestwa. Szkodry nie poddano dotychczas kompleksowym badaniom
wykopaliskowym. Dlatego do dziś nie wiemy praktycznie nic ani o iliryjskiej, ani rzymskiej historii
miasta, chociaż wspominają o nim liczne pisane źródła antyczne. Tegoroczne wykopaliska odbyły
się w maju i czerwcu.
PAP - Nauka w Polsce. Źródło: www.naukawpolsce.pap.pl | 
