Związek pomiędzy polimorfizmami genu FTO (fat mass and obesity associated gene) a wskaźnikiem BMI (body-mass index, waga w kg dzielona przez kwadrat wzrostu w metrach), obwodem talii czy otyłością został wielokrotnie potwierdzony w zróżnicowanych populacjach (1). Grupa badawcza Ruth Loos raportuje kolejną replikację tego związku na imponującej próbce badawczej składającej się z ponad 20 tysięcy przedstawicieli ogólnej populacji (z tzw. EPIC cohort). Badanie asocjacyjne SNPa rs1121980 (polimorfizm pojedynczego nukleotydu) wykazało, że wraz z każdym dodatkowym allelem BMI jest większe średnio o 0.31 kg/m2.

Co ciekawsze, okazało się, że związek ten jest moderowany przez poziom aktywności fizycznej (mierzonej kwestionariuszem). U osobników o bardzo niskim średnim poziomie aktywności każdy allel ryzyka zwiększał BMI o średnio 0.44 kg/m2, podczas gdy u ludzi aktywnych fizycznie było to jedynie 0.25 kg/m2. Różnica byłą najwyraźniejsza przy porównaniu ludzi kompletnie nieaktywnych z ludźmi o małym, umiarkowanym i dużym poziomie aktywności wziętymi razem. Z kolei różnice w sile badanego związku pomiędzy grupami o różnych poziomach aktywności (wykluczając całkowicie nieaktywnych) były niewielkie. Wypływa z tej obserwacji optymistyczne przesłanie, mówiące, że nasze osobiste poczynania są w stanie konkurować z genetycznym determinizmem oraz że podjęcie aktywności fizycznej zaledwie w umiarkowanym wymiarze ma szanse przynieść pozytywne efekty (z zastrzeżeniem jednak, że prawidła epidemiologiczne tylko z największą ostrożnością przykładać można do poziomu indywidualnego). Dodatkowo, inne badanie wykazało, że efekt wariacji w FTO jest zwiększony nie tylko u ludzi fizycznie nieaktywnych, ale również u tych z wysoką zawartością tłuszczu w diecie (7).

Dociekliwych zainteresuje, że chociaż wariant FTO teoretycznie mógłby mieć wpływ na aktywność fizyczną, co owocowałoby różnicami w BMI, to istnieją badania obalające tę hipotezę (4,5). [Marek Brandys]

Komentowany artykuł: Physical activity attenuates the body mass index-increasing influence of genetic variation in the FTO gene. Vimaleswaran KS, Li S, Zhao JH, Luan J, Bingham SA, Khaw KT, Ekelund U, Wareham NJ, Loos RJ. The American Journal of Clinical Nutrition 2009. PMID: 19553294.

Bibliografia:
(1) Thorleifsson et al. Nat Genet 2009, 41:18-24 [PMID:19079260].
(2) Sonestedt et al. Am J Clin Nutr 2009, Sep 2, Epub ahead of print [PMID:19726594].
(3) Hakanen et al. J Clin Endocrinol Metab 2009, 94:1281-7 [PMID:19158205].
(4) Berentzen et al. J Clin Endocrinol Metab 2008, 93:2904-8 [PMID:18445669].