Naukowiec z Kanady, Ryan Kerney, przedstawił na lipcowym Międzynarodowym Kongresie Morfologii Kręgowców pierwszy znany nauce przypadek fotosyntetyzującego organizmu żyjącego wewnątrz komórek kręgowca.

To, że ambystoma plamista (Ambystoma maculatum), odległa kuzynka naszych salamander (przedstawiciel "sąsiedniej" rodziny płazów), blisko współpracuje z jednokomórkowym glonem Oophila amblystomatis wiadomo było od dawna, podejrzewano natomiast, że symbioza zachodzi pomiędzy embrionami tego płaza a glonami bytującymi w galaretowatej substancji budującej - wokół ciała larwy. Zależność między organizmami miała być prosta - młode płazy dostarczałyby glonom niezbędnego im azotu, te "w zamian" wzbogacałyby otoczenie w niezbędny zwierzętom do rozwoju tlen. Okazuje się tymczasem, że sytuacja może być dużo bardziej nietypowa. Komórki glonów znaleziono także wewnątrz komórek samej larwy Ambystoma maculatum, co więcej - okazało się, że nie tylko znajdują się one tam, ale i bezpośrednio dostarczają komórkom zwierzęcym produktów fotosyntezy, czyli tlenu i węglowodanów.

Obserwacje wykonane przy pomocy elektronowego mikroskopu transmisyjnego (TEM) sugerują kolejne, wewnętrzne piętro współpracy - pomiędzy komórkami glonów a mitochondriami płaza; mitochondria, jako centra energetyczne komórek kręgowców, są zdolne do szybkiego, efektywnego wykorzystania produktów fotosyntezy.

Co ciekawe, pierwsze, same w sobie rewolucyjne obserwacje naukowca, pociągnęły za sobą kolejne. Glony udało się znaleźć również w komórkach jajowodów dorosłych płazów, gdzie formowane są galaretowate osłonki jajeczek, co pozwala podejrzewać, że tam właśnie dokonuje się transfer małych współlokatorów do jajek, podczas gdy w trakcie kolejnych etapów rozwoju, już poza organizmem samicy, wnikają one do organizmu zarodków.

Podobne związki obserwowano dotąd jedynie u bezkręgowców - w przypadku kręgowców uważano, że jest to niemożliwe ze względu na zachodzące u nich procesy odpornościowe. Obecne odkrycie może pomóc zarówno w zrozumieniu sposobów formowania się układu immunologicznego kręgowców w procesach ewolucyjnych, jak i rozwoju różnych form endosymbiozy.

[Paulina Łopatniuk]

Źródła:
Salamander's egg surprise
A solar salamander