Naukowcy dawno już zauważyli bliski związek ludzi i szympansów. Szczególnie interesujące są kognitywne wymogi podobnej do ludzkiej współpracy między szympansami. Niemniej w ramach badań europejskich odkryto, że koncepcja współpracy znacznie się różni w przypadku ludzi i szympansów. Odkrycia zaprezentowano w czasopiśmie Current Biology.

Naukowcy z Instytutu Antropologii Ewolucyjnej im. Maxa Plancka (MPI) w Lipsku, Niemcy i Instytutu Psycholingwistyki (MPI) w Nijmegen, Holandia, zaobserwowali, że dzieci wolą pracować razem nad łamigłówką, niż głowić się nad nią samodzielnie. Szympansy nie wykazują takiej skłonności.

W toku badań naukowcy zanalizowali trzyletnie przedszkolaki z Niemiec i żyjące w prawie naturalnych warunkach szympansy, umożliwiając dzieciom i szympansom wybór jednego z dwóch podejść do rozwiązania problemu: oparte i nie oparte na współpracy.

Eksperci twierdzą, że współpraca to międzyludzkie spoiwo, bowiem społeczności ludzi opierają się na tej podstawie. Od młodego wieku dzieci rozpoznają potrzebę pomocy i aktywnie pozyskują współpracowników, ustalają sposób działania i uznają role swoich rówieśników w zapewnieniu sukcesu. Podczas gdy szympansy również wykazują się skłonnością do współpracy, patrolując wspólnie granice swojego terenu lub angażując się w polowanie, mają mniejszą motywację do współpracy nad innymi zadaniami.

"Preferowanie wykonywania rzeczy razem zamiast samodzielnie, odróżnia ludzi od jednego z naszych najbliżej spokrewnionych kuzynów naczelnych" - wyjaśnia Daniel Haun z Instytutu Antropologii Ewolucyjnej (MPI) i z Instytutu Psycholingwistyki (MPI). "Spodziewaliśmy się znaleźć różnice między współpracą ludzi i szympansów, ponieważ ludzie współpracują w szerszym zakresie kontekstów i w bardziej złożony sposób niż szympansy."

W czasie tych badań naukowcy postawili przed niemieckimi dziećmi i szympansami żyjącymi w rezerwacie w Republice Konga zadanie, które mogło zostać wykonane samodzielnie lub z partnerem. Mogły ciągnąć dwa końce sznura, aby otrzymać nagrodę w postaci pożywienia lub ciągnąć za jeden koniec, podczas gdy towarzysz ciągnął za drugi. Zespół przeprowadził badania w ściśle kontrolowanych warunkach, aby zagwarantować, że nie pojawią się oczywiste zachęty dla dzieci czy szympansów, aby przedkładać jedną strategię nad drugą. "W tak ściśle kontrolowanej sytuacji dzieci preferowały współpracę, a szympansy nie" - wyjaśnia dr Haun.

Wyniki pokazują, że dzieci współpracowały w ponad 78% czasu, podczas gdy szympansy w 58%. Dane pokazują, że dzieci aktywnie wybierają wspólną pracę, podczas gdy szympansy wydają się losowo wybierać między dwiema opcjami. "Nasze odkrycia sugerują, że różnice behawioralne między ludźmi a innymi gatunkami mogą wynikać z pozornie niewielkich różnic motywacyjnych" - zauważa dr Haun.

Zdaniem zespołu w toku przyszłych prac należy porównać motywację do współpracy wszystkich gatunków naczelnych, aby zrekonstruować historię ewolucyjną tej cechy. "Szczególnie interesującymi byłyby inne naczelne współpracujące przy wychowywaniu potomstwa albo nasi bliscy krewni - bonobo, gdyż utrzymywano wcześniej, że wykazują bliskie ludzkim motywacje prospołeczne" - komentuje autorka naczelna Yvonne Rekers z Instytutu Antropologii Ewolucyjnej (MPI).

© Unia Europejska 2005 - 2011

Źródło: CORDIS

Referencje dokumentu: Rekers, Y. et al. (2011) 'Children, but Not Chimpanzees, Prefer to Collaborate'. Current Biology DOI: 10.1016/j.cub.2011.08.066