Naukowcy od dawna utrzymywali, że populacje pierwszych ludzi rozprzestrzeniły z Afryki do Arabii w późnym plejstocenie, ale nigdy nie odkryli stanowiska archeologicznego w Arabii, które przypomina specyficzne afrykańskie rzemiosło... do teraz. Międzynarodowy zespół naukowców rzuca nowe światło na okres migracji z Afryki jednych z pierwszych, współczesnych grup ludzi oraz na ich tożsamość. Wyniki podważają długo utrzymywane przekonania na temat okresu i drogi wychodzenia pierwszych ludzi z Afryki. Badania, które opisano w czasopiśmie PLoS ONE, zgromadziły naukowców z Australii, Czech, Niemiec, Ukrainy, USA i Wlk. Brytanii.

Naukowcy pracujący pod kierunkiem Uniwersytetu w Birmingham w Wlk. Brytanii dokonali serii odkryć archeologicznych w sułtanacie Oman, zlokalizowanym w południowo-wschodnim rogu Półwyspu Arabskiego. Pracując parami w górach Dhofar w Omanie, archeologowie i geologowie odsłonili ponad 100 nowych stanowisk sklasyfikowanych jako "nubijska środkowa epoka kamienia (MSA)".

Narzędzia z kamienia pochodzące z nubijskiej MSA odnaleziono już w całej Dolinie Nilu ale po raz pierwszy odkryto tego typu stanowiska poza granicami Afryki. Dowód z Omanu zapewnia "kamienny trop" pozostawiony przez pierwszych ludzi migrujących przez Morze Czerwone w czasie wyjścia z Afryki.

"Po dekadzie przeczesywania Południowej Arabii w poszukiwaniu jakiejś wskazówki, która mogłaby nam pomóc zrozumieć ekspansję pierwszych ludzi, w końcu znaleźliśmy ślad ich wyjścia z Afryki" - wyjaśnia dr Jeffrey Rose z Uniwersytetu w Birmingham i autor naczelny artykułu. "Ekscytujące jest to, że odpowiedzią jest scenariusz, który niemal nigdy nie był rozważany."

Zespół przeprowadził datowanie jednego ze stanowisk w Omanie za pomocą zaawansowanej, optycznie stymulowanej luminescencji (OSL). Uzyskane wyniki wskazują, że wytwórcy narzędzi z nubijskiej MSA pojawili się w Arabii 106.000 lat temu, a może nawet wcześniej. Ta data jest wcześniejsza niż teoria przyjęta przez genetyków, jeżeli chodzi o exodus współczesnych ludzi z Afryki, wedle której rozproszenie się gatunku ludzkiego rozpoczęło się między 70.000 a 40.000 lat temu.

Wyniki badań pokazują również, że wszystkie stanowiska nubijskiej MSA odkryto w głębi lądu, a nie wzdłuż wybrzeża Południowej Arabii.

Wypowiadając się na temat odkryć, współautor, profesor emerytowany Anthony Marks z Uniwersytetu Southern Methodist w USA zauważa: "Mamy tutaj przykład oderwania modeli teoretycznych od faktycznych dowodów w terenie. Hipoteza ekspansji nadbrzeżnej wydaje się zasadna na papierze, ale brak jest po prostu dowodów archeologicznych na jej poparcie. Genetycy oceniają ekspansję z Afryki na okres późniejszy niż 70.000 lat temu, niemniej ukazały się w tym roku publikacje trzech odrębnych odkryć, które przedstawiają dowody na obecność ludzi w Arabii tysiące, jeżeli nie dziesiątki tysięcy lat przed tą datą."

Stanowiska nubijskiej MSA w Omanie są powiązane z okresem wilgotnym w historii klimatycznej Arabii. Spadły ogromne ilości deszczu na cały półwysep i zamieniły pustynie w ciągnące się bez końca obszary trawiaste.

"Przez chwilę Południowa Arabia stała się pokrytym bujną zielenią rajem, bogatym w zasoby - gruby zwierz, obfitość słodkiej wody i wysokiej jakości krzemień potrzebny do wyrobu narzędzi z kamienia" - mówi dr Rose.

Dane sugerują, że pierwsi ludzie zmierzający z Afryki do Arabii byli oportunistycznymi myśliwymi, którzy poruszali się wzdłuż sieci rzecznych. Niemniej potrzebne są dalsze badania, aby ustalić, czy pionierzy przetrwali w Arabii w skrajnie suchych warunkach ostatniej epoki lodowcowej.

© Unia Europejska 2005 - 2011

Źródło: CORDIS

Referencje dokumentu: Rose, J.I., et al. (2011) 'The Nubian Complex of Dhofar, Oman: An African Middle Stone Age Industry in Southern Arabia', PLoS ONE, 6(11), e28239. DOI: 10.1371/journal.pone.0028239.