![](http://i.racjonalista.pl/s.gif) |
Chcesz wiedzieć więcej? Zamów dobrą książkę. Propozycje Racjonalisty: | | |
![](http://i.racjonalista.pl/t.gif) |
|
|
![](http://i.racjonalista.pl/s.gif) |
« People, quotes August Cieszkowski - słowiański solidarysta
August Cieszkowski to jeden z czołowych myślicieli i działaczy polskich XIX wieku. Ekonomista głoszący idee solidaryzmu społecznego. Wywarł wpływ na Pierre’a Proudhona, który przyznawał, że jest jego dłużnikiem, jak i na Karola Marksa, który tego nie przyznawał. Według m.in. Normana Daviesa i Leszka Kołakowskiego Cieszkowskiego można zaliczyć do prekursorów marksizmu. Według mesjanistycznej koncepcji Cieszkowskiego naród polski został powołany do przebudowy społeczno-moralnej rzeczywistości współczesnej (tzw. filozofia narodowa). Był filozofem katolickim, który pisał o znaczącej roli Słowiańszczyzny. Poniżej dokument Sejmu RP przypominający tę postać.
UCHWAŁA Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 12 września 2014 r. w sprawie uczczenia pamięci Augusta Cieszkowskiego w 200. rocznicę Jego urodzinW dwusetną rocznicę urodzin Augusta Cieszkowskiego Sejm Rzeczypospolitej Polskiej postanawia oddać hołd temu wyjątkowemu uczonemu, pisarzowi, politykowi,
patriocie, działaczowi społecznemu i gospodarczemu, intelektualiście i publicyście.
W
historii polskiej XIX-wiecznej myśli naukowej w zakresie ekonomii i filozofii
nazwisko Cieszkowski jest wyznacznikiem postępu na miarę europejską, a zarazem
światową. Jego osobiste dokonania na polu nauki i na rzecz rozwoju myśli naukowej,
walka słowem o sprawę narodową, kult pracy organicznej, twórczy patriotyzm,
zachowują dziś szczególną aktualność.
Sejm Rzeczypospolitej Polskiej w 200. rocznicę urodzin Augusta
Cieszkowskiego widzi w Nim jednego z najbardziej światłych Polaków XIX wieku.
![](http://i.racjonalista.pl/img/strony/augustcieszkowski.jpg)
UZASADNIENIE
August Cieszkowski
to jeden z najznamienitszych polskich, a w szczególności
wielkopolskich działaczy społecznych i narodowych oraz naukowców w XIX wieku.
Pomimo wybitnych zasług niesłusznie pozostaje w cieniu innych. Dzieje się tak ze
względu na skromny i cichy styl pracy. W walce o utrzymanie polskości osiągnął
wiele, mimo iż jego orężem było tylko słowo. Reprezentował ten odłam działających
na rzecz sprawy narodowej, którego przedstawiciele zasługiwali się społeczeństwu
pracą, a nie szablą. Cieszkowski stawiał na naukę, wykształcenie i rozwój. Pragnął
świadomego i patriotycznego społeczeństwa, które miało odmienić losy ukochanej
Polski.
Wierzenica jest na mapie Polski znaczącym miejscem. August Cieszkowski związany
był z nią przez 52 lata swojego życia. Dziś spoczywa, wraz z członkami swojej
rodziny, w krypcie grobowej w kościele w Wierzenicy (za jej rewaloryzację Parafia
otrzymała Złotą Odznakę Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego). Ta
najwybitniejsza postać związana z Gminą Swarzędz przez pryzmat Wierzenicy,
czyniła i czyni Polskę znaną w świecie na niwie kilku dziedzin nauki i w kulturze. W roku 2014 przypada piękny jubileusz 200
-
lecia Jego urodzin. Warto wykorzystać ten
czas na uhonorowanie i przypomnienie Jego postaci społeczeństwu Polski.
August Cieszkowski urodził
się na terenie zaboru rosyjskiego w Suchej na Podlasiu 12
września 1814 roku. Jego postać związana była ze wszystkimi trzema zaborami,
najsilniej z Wielkopolską będącą w XIX wieku w zaborze pruskim. Przeniósł się do
niej po tym, jak został aresztowany za
działalność w piśmie „Biblioteka Warszawska",
które współtworzył i zasilał swoimi pracami. Najpierw, w 1841 r., osiadł na terenie
dzisiejszego Powiatu Złotowskiego
-
Debrzno Wieś i Trudna. Niebawem, 2 lipca 1842
r. nabył Wierzenicę leżącą na północy gminy
Swarzędz. Z Wierzenicy, która stała się
jego najważniejszą siedzibą, prowadził rozległą działalność polityczną i społeczną w interesie narodowym, szczególnie reprezentował Polaków w parlamencie pruskim, a od jesieni 1860 r. był prezesem Koła Polskiego.
Na
początku swej działalności
parlamentarnej, podczas zjazdu polskiego (międzydzielnicowego) we Wrocławiu,
ułożył, a zjazd uchwalił, pierwszą w dziejach odezwę do parlamentów nawołującą do
powszechnego porozumienia między państwami i powszechnego rozbrojenia. W tym
samym 1848 r. walnie przyczynił się do powstania Ligi Narodowej Polskiej. Na forum
parlamentu w 1851 r. po raz pierwszy wystąpił z wnioskiem (kilkakrotnie
ponawianym) w sprawie powiększenia ilości szkół średnich dla Polaków i założenia
uniwersytetu z polskim językiem wykładowym w Poznaniu. Już w 1843 r.
opublikował pracę
O skojarzeniu dążeń i prac umysłowych w Wielkim Księstwie
Poznańskim
tworząc teoretyczne podwaliny ruchu naukowego w Wielkopolsce. Kiedy w 1857 r., kiedy powstało Towarzystwo Przyjaciół Nauk Poznańskich, został
pierwszym jego prezesem. Jako jedyny w jego dziejach pełnił tę funkcję jeszcze
dwukrotnie, 1861
-
1868, 1885
-
1894 (do śmierci). Stworzył organizacyjne ramy
Towarzystwa i nadał kierunek jego pracom, dając się poznać, jako gorący
zwolennik
postępu i wdrażania w życie jego osiągnięć.
Założył w 1867 r. jedno z pierwszych w Wielkopolsce kółek rolniczych. W Wierzenicy wprowadził w życie swój pomysł
dopuszczenia robotników folwarcznych do udziału w zyskach z gospodarstwa.
Realizując ideę postępu technicznego w rolnictwie i leśnictwie, sprowadzał pierwsze
maszyny parowe od Hipolita Cegielskiego, założył niedaleko Wierzenicy wzorową
szkółkę leśną. W 1870 r. własnym staraniem i sumptem doprowadził do powstania
Wyższej Szkoły Rolniczej im.
Haliny w Żabikowie (pierwotnie miała ona powstać w Wierzenicy, gdzie do dziś jest budynek nazywany „Akademia")
-
jedynej tej rangi
uczelni na ziemiach zaboru pruskiego, promieniującej na pozostałe zabory. Od szkoły
żabikowskiej swój rodowód wywodzi Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu.
Był
autorem szeregu książek z zakresu ekonomii:
Uwagi nad obecnym stanem finansów
angielskich, O kredycie i obiegu,
filozofii:
Prolegomena do historiozofii, Bóg i palingeneza, Ojcze nasz i innych dziedzin, w tym
O ochronach wiejskich
mówiącej o potrzebie zapewnienia dzieciom wiejskim opieki i wychowania przedszkolnego.
Oferowano mu tekę pruskiego ministra finansów, której nie przyjął, nie chcąc działać
wbrew interesowi narodowemu. Doceniany na zachodzie Europy jako ekonomista i filozof. Ceniony również w zaborze austriackim został w 1873 r. wpisany w poczet
członków krakowskiej Akademii Umiejętności, w 1880 r., zapewne ze względu na
wiek, nie przyjął ofiarowanej mu katedry na Uniwersytecie Jagiellońskim. W 1887 r.
Uniwersytet Jagielloński nadał mu tytuł doktora honoris causa. Uroczystości jego 50
-
lecia pracy naukowej, a niebawem żałobne, dobitnie ukazywały, jak wielkim
autorytetem cieszył się wśród rodaków ze wszystkich zaborów i diaspory.
Miał też
niemałe zasługi w zakresie wspomagania polskiej myśli naukowej, kultury
materialnej. Posiadał w Wierzenicy zbiór dzieł sztuki i książnicę sięgającą do 40
000
woluminów. Jego postać sprawiła, że za życia i po śmierci Wierzenicę odwiedzały
znakomitości tamtych czasów, w tym: Zygmunt Krasiński, Edward Raczyński,
Kazimiera Iłłakowiczówna, prymas Hlond.
Dziełem Augusta Cieszkowskiego był awans naukowy i po części cywilizacyjny
Wielkopolski wymazanej z mapy Polski. Naukowiec, polityk i społecznik,
intelektualista i charyzmatyczny mówca
parlamentarny August Cieszkowski był także
kochającym mężem i ojcem zatroskanym o zdrowie i pomyślność rodziny. Ten
orędownik pracy organicznej, czyli skutecznej, dobrze zorganizowanej i społecznie
użytecznej, jest dziś symbolem harmonijnej symbiozy ideałów humanistycznych,
wiedzy i kultury osobistej z głębokim zrozumieniem dla spraw materialnych i rozwoju
społecznego.
*
Pisma:
Selected Writings of August Cieszkowski
Wniosek o założeniu szkoły głównej (uniwersytetu) w Poznaniu na Sejmie w Berlinie
O kredycie i obiegu
Słowa wieszcze Polaka wyrzeczone roku 1846 : pamiątka 1 Zjazdu Słowiańskiego w Pradze Czeskiej.
O ochronach wiejskich
Prolegomena do historyozofii
Listy Norwida do Augusta Cieszkowskiego i Zygmunta Krasińskiego
O romansie nowoczesnym
O drogach ducha
O izbie wyższej i arystokracyi w naszych czasach
Uwagi nad obecnym stanem finansów angielskich 1842
« People, quotes (Published: 13-02-2015 )
All rights reserved. Copyrights belongs to author and/or Racjonalista.pl portal. No part of the content may be copied, reproducted nor use in any form without copyright holder's consent. Any breach of these rights is subject to Polish and international law.page 9799 |
![](http://i.racjonalista.pl/ai/grpr.gif) |