The RationalistSkip to content


We have registered
166.346.238 visits
There are 7332 articles   written by 1064 authors. They could occupy 28943 A4 pages

Search in sites:

Advanced search..

The latest sites..
Digests archive....

 How do you like that?
This rocks!
Well done
I don't mind
This sucks
  

Casted 2966 votes.
Chcesz wiedzieć więcej?
Zamów dobrą książkę.
Propozycje Racjonalisty:
Wanda Krzemińska i Piotr Nowak (red) - Przestrzenie informacji

Znajdź książkę..
Sklepik "Racjonalisty"
 Religions and sects » Sects and cults

Sekty: wprowadzenie
Author of this text:

"Być może jednak, że stare błędy nie są tak
straszne, jak nowe, a jeśli już musimy dać
się wodzić za nos, to lepiej chyba trzymać
się złud, których ostrze stępiało (...)
Owce winny znosić cierpliwie strzyżenie
nożycami starego pasterza, bo może nastać
młody, który im zedrze wełnę razem ze skórą."

Anatol France, Poglądy księdza H. Coignarda

"Zawsze uderzało mnie, że szał ten ogarnia zwykle
tylko młodzież, której wyobraźnia, burzliwa
a nieodporna, łatwo daje się zapalić przesądom.
Fanatycy z Sewennów byli szaleńcami mającymi
od dwudziestu do trzydziestu lat, których od
dzieciństwa urabiano na proroków. Prawie wszyscy
konwulsjonerzy, których tyle oglądałem w Paryżu,
to były małe dziewczynki i młodzi chłopcy.
Wśród mnichów starcy bywają mniej popędliwi
i nie tak skłonni do szaleńczej żarliwości niż ci,
którzy wychodzą z nowicjatu. Wszyscy sławetni
zabójcy, którym fanatyzm wetknął broń do ręki,
byli młodymi ludźmi, jak również ci, którzy
uważali się za opętanych."
Wolter

Kryteria klasyfikacyjne i podział

W wyodrębnieniu sekt spośród wszystkich związków religijnych stosuję kryteria przede wszystkim materialne (substancjalne), w skład których wchodzą m.in.:

  • izolacjonizm członków od życia społecznego poza grupą,

  • antagonistyczne nastawienie wobec 'obcych',

  • sposób i zakres oddziaływania na członków,

  • wpływ grupy na życie członków,

  • agresywny lub nachalny prozelityzm i propaganda,

  • głoszenie skrajnych i/lub apokaliptycznych nauk.

Abstrahuję więc tutaj od kryteriów czysto formalnych, jak fakt legalizacji czy ilość członków, które mogą być pomocne, ale niewystarczające. Powoływanie się wyłącznie na takie kryteria, można odnieść do uznawania jakiegoś tekstu za powieść tylko na podstawie ilości stron, tytułu na okładce czy znajdowania się na półce między powieściami.

Na podstawie tego kryterium do sekt zaliczam m.in. Świadków Jehowy czy Kościół Jezusa Chrystusa Świętych Dni Ostatnich (Mormoni).

Spośród sekt można jeszcze wyodrębnić dwie podgrupy:

A. Sekty destrukcyjne — dodatkowymi kryteriami będą te, które odnoszą się do oddziaływania na członków, m.in.:

  • ścisła dyscyplina poddana autorytatywnemu kierownictwu,

  • nasilona i wyrafinowana psychomanipulacja,

  • wymaganie poświęcenia się dla grupy,

  • utrudnienia w jej opuszczeniu.

B. Sekty niebezpieczne — dodatkowymi kryteriami będą te, które odnoszą się do działalności grupy w społeczeństwie, m.in.:

  • brak prawnej regulacji zrzeszenia (nieformalna i nielegalna organizacja),

  • popełnianie przestępstw w związku z działalnością religijną,

  • groźby terrorystyczne i popełniania przestępstw,

  • uporczywe konflikty z prawem i zasadami współżycia społecznego.

Wyjaśnienia wymaga popełnianie przestępstw jako kryterium. Nie chodzi tutaj o każde przypadki popełniania przestępstw (nawet księża katoliccy je popełniają), ale o takie, które wiążą się z działalnością grupy w charakterze związku religijnego (ale nie fikcyjnego, jak np. powoływane „kościoły" dla prowadzenia np. przemytu towarów objętych cłem). Będą to więc czyny, które wiążą się z wyznawanymi zasadami danej grupy, np. zatrzymania dzieci wbrew woli opiekunów prawnych (np. casus sekty Christianie), mordy rytualne (niektóre odłamy grup satanistycznych), zamachy na życie innych osób, akty terroru itd. W Polsce groźbami terrorystycznymi zapisało się np. Bractwo Zakonne Himawanti [ 1 ].

Dwie podane podgrupy mogą się oczywiście pokrywać w praktyce działania poszczególnych sekt, na ogół sekta niebezpieczna będzie również spełniała kryteria sekty destruktywnej (choć w drugim kierunku nieco rzadziej).

Polecam również obszerną monografię doktora z Katedry Kryminalistyki Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Wrocławskiego:

M. Szostak, Sekty destrukcyjne. Studium metodologiczno-kryminalistyczne, Zakamycze 2001, s.474.


 Similar subject matter on: Sekty destrukcyjne
 Po przeczytaniu tego tekstu, czytelnicy często wybierają też:
Destrukcyjne sekty czy nowe ruchy religijne? Problem metodologiczny
Bojownicy antysektowi

 Comment on this article..   See comments (5)..   


 Footnotes:
[ 1 ] Zob. M. Karnowski, A.R. Potocki, „Bractwo nigdy nie wybacza", Newsweek nr 46/2003, s.12-18.

« Sects and cults   (Published: 24-01-2004 )

 Send text to e-mail address..     
Print-out version..    PDF    MS Word

Mariusz Agnosiewicz
Redaktor naczelny Racjonalisty, założyciel PSR, prezes Fundacji Wolnej Myśli. Autor książek Kościół a faszyzm (2009), Heretyckie dziedzictwo Europy (2011), trylogii Kryminalne dzieje papiestwa: Tom I (2011), Tom II (2012), Zapomniane dzieje Polski (2014).
 Private site

 Number of texts in service: 945  Show other texts of this author
 Number of translations: 4  Show translations of this author
 Newest author's article: Polskie geny
All rights reserved. Copyrights belongs to author and/or Racjonalista.pl portal. No part of the content may be copied, reproducted nor use in any form without copyright holder's consent. Any breach of these rights is subject to Polish and international law.
page 3215 
   Want more? Sign up for free!
[ Cooperation ] [ Advertise ] [ Map of the site ] [ F.A.Q. ] [ Store ] [ Sign up ] [ Contact ]
The Rationalist © Copyright 2000-2018 (English section of Polish Racjonalista.pl)
The Polish Association of Rationalists (PSR)