The RationalistSkip to content


We have registered
163.030.340 visits
There are 7324 articles   written by 1064 authors. They could occupy 28895 A4 pages

Search in sites:

Advanced search..

The latest sites..
Digests archive....

 How do you like that?
This rocks!
Well done
I don't mind
This sucks
  

Casted 2966 votes.
Chcesz wiedzieć więcej?
Zamów dobrą książkę.
Propozycje Racjonalisty:
Sklepik "Racjonalisty"
 Neutrum »

Dziesięć lat Stowarzyszenia Neutrum
Author of this text:

Bardzo bliska mi jest, serdecznie bliska - bo bardzo
chrześcijańska i zarazem humanistyczna - troska
Państwa o prawa mniejszości, upominanie się o
słabszych, nie zauważanych, krzywdzonych, 
zwłaszcza niewierzących. Nie dziwię się, że w 
tej trosce przechodzicie do walki...
Ks. Michał Czajkowski [ 1 ]

Stowarzyszenie „Neutrum" - jako organizacja pozarządowa — działa już ponad 10 lat. Celem Stowarzyszenia, przedstawionym w § 5 Statutu, jest takie państwo polskie, w którym ład społeczny oparty jest na demokratycznym kompromisie, neutralności światopoglądowej państwa, wolności jednostki i prawach mniejszości; Kościoły i związki wyznaniowe oddzielone są od państwa; prawo nie zależy od reguł i nakazów religii lub światopoglądu; Kościoły, związki wyznaniowe i organizacje o charakterze światopoglądowym mają gwarancje swobodnego rozwoju i uczestnictwa we właściwych im sferach życia publicznego; proces wychowania i nauczania w szkołach nieprywatnych oddzielony jest od Kościołów i związków wyznaniowych; instytucje państwowe i ich funkcjonowanie mają charakter wyłącznie świecki; nikt nie może być dyskryminowany bądź uprzywilejowany z powodów religijnych lub światopoglądowych, i każdy ma prawo zachować w tajemnicy swą przynależność religijną i przekonania.

Cele wyznaczone statutem „Neutrum" realizuje między innymi poprzez publiczne ogłaszanie stanowiska w sprawach działań państwa kształtujących sferę stosunków ze związkami wyznaniowymi; wspieranie inicjatyw i zachowań społecznych propagujących zasady rozdziału Kościołów i związków wyznaniowych od państwa; organizowanie, zgodnych z prawem, wystąpień obywatelskich; tworzenie i prowadzenie niezależnego ośrodka badania opinii publicznej; formułowanie społecznych projektów aktów prawnych regulujących sferę stosunków między państwem a Kościołami i związkami wyznaniowymi; inicjowanie, prowadzenie i finansowanie odpowiednich przedsięwzięć popularyzatorskich, naukowych i oświatowych; gromadzenie danych o przypadkach naruszeń wolności sumienia i wyznania w Polsce oraz podawanie ich do publicznej wiadomości; udzielanie pomocyprawnej w przypadkach naruszeń norm prawa chroniących dobra osobiste związane z wolnością sumienia i wyznania itp.

Na I Walnym Zebraniu we wrześniu 1990 r., na którym przyjęto statut, zawiązały się oddziały terenowe w Gdyni, Toruniu, Łomży, Radomiu, Szczecinie, Poznaniu, Łodzi, Katowicach, Krakowie i Warszawie (później w Olsztynie). Członkami pierwszego, historycznego Zarządu Krajowego „Neutrum" byli: prezes - Marek Witold Gromelski, wiceprezesi - Wiesław Kukla i Anna Wolicka, sekretarz - Barbara Klimonda, skarbnik - Joanna Kilanowicz, członkowie Prezydium - Czesław Janik, Wanda Nowicka, Krystyna Zalega oraz Andrzej Foitik, Anna Jakubowska, Elwira Machowska, Zdzisław Nowak, Janusz Schminda, Aleksandra Solik. Ostatnie, V Walne Zebranie Stowarzyszenia „Neutrum" odbyło się 21 kwietnia 2001 r. Dokonano na nim wyboru nowego Zarządu Krajowego w składzie: prezes - Czesław Janik, wiceprezesi - Ewa Galińska i Jerzy Jabłoński, sekretarz - Waldemar Kowalczyk, skarbnik - Wojciech Szmagliński oraz Ewa Ruchlewicz, Kazimierz Olechowski, Waldemar Kisieliński, Ewa Weber.

Od 1990 r. „Neutrum" czynnie uczestniczy w wielu wydarzeniach mających związek z wolnościami i prawami człowieka, a przede wszystkim z wolnością sumienia i wyznania. Wielu członków „Neutrum" ukończyło Szkołę Praw Człowieka prowadzoną przez Fundację Helsińską. Wiedzę tam nabytą wykorzystują z powodzeniem w Stowarzyszeniu „Neutrum" i innych organizacjach pozarządowych.

Jest wiele ważnych wydarzeń w naszym Stowarzyszeniu, z których kilka chciałbym w skrócie przedstawić.

Należy do nich przykładowo publiczne ogłaszanie stanowisk w sprawach działań państwa kształtujących sferę stosunków ze związkami wyznaniowymi. Stowarzyszenie „Neutrum" czyni to w ukazującym się od stycznia 1992 r. Biuletynie Stowarzyszenia (do dzisiaj wydano ponad dwadzieścia numerów). Publikowane są w nim m.in. dokumenty Stowarzyszenia, związane z nauczaniem religii w szkole państwowej, konstytucją, konkordatem itd. Poza Biuletynem stanowiska „Neutrum" kierowane są każdorazowo do wszystkich gazet o zasięgu ogólnopolskim.

13 kwietnia 1992 r. - wspierając inicjatywy i zachowania społeczne propagujące zasady rozdziału Kościoła od państwa i jego neutralności światopoglądowej - członkowie Stowarzyszenia przyłączyli się do manifestacji uczniów i nauczycieli, która odbywała się w związku z podpisaniem przez min. Stelmachowskiego rozporządzenia o organizacji nauki religii w szkole. Niewybredna wypowiedź ks. Henryka Brunki, rzecznika prasowego Episkopatu naruszająca godność uczestników manifestacji („synowie i córki rosyjskich oficerów"), spotkała się z reakcją siedmiu członków „Neutrum", którzy wystąpili z pozwem przeciwko księdzu do sądu. Efektem akcji był wyjazd księdza za granicę, gdzie przebywał przez okres 5 lat, do chwili przedawnienia sprawy.

Wśród wystąpień obywatelskich „Neutrum" należy wymienić m.in. wystąpienie w ramach protestu przeciwko „osławionej" Instrukcji MEN z 3 sierpnia 1990 r. o wprowadzeniu nauczania religii w szkołach publicznych; „Neutrum" było stroną popierającą zaskarżenie tego rozwiązania przed Trybunałem Konstytucyjnym; wystąpienie do premiera Bieleckiego w związku z wypowiedzią wiceministra zdrowia Kazimierza Kapery, który w TV stwierdził, że homoseksualizm jest zboczeniem, a AIDS nie stanowi zagrożenia dla osób, które prowadzą się „uczciwie". Efektem protestu „Neutrum" i innych organizacji było zdymisjonowanie wiceministra. Członkowie Stowarzyszenia aktywnie uczestniczyli w pracach Podkomisji podstaw ustroju politycznego i społeczno-gospodarczego Komisji Konstytucyjnej Zgromadzenia Narodowego (której przewodniczył poseł R. Bugaj), opracowującej zapisy nowej konstytucji dotyczące stosunków wyznaniowych w RP. Brali czynny udział w seminarium poświęconym konkordatowi, zorganizowanym w Senacie RP przez marszałka Senatu Adama Struzika.

Stowarzyszenie "Neutrum tworząc i prowadząc niezależny ośrodek badania opinii publicznej opracowało:
— w 1996 r. raport Respektowanie wolności sumienia i wyznania w szkole publicznej.
— w 1997 r. raport Równość Kościołów, wyznań i światopoglądów w Polsce w aspekcie praw człowieka.

„Neutrum" zorganizowało w 1992 r. w klubie PW „Remont" otwarte spotkanie dyskusyjne pt. „Polska na rozdrożu - państwo chrześcijańskie czy świeckie?". Sala wypełniona była po brzegi a dyskusja trwała ponad cztery godziny. Podobne spotkania (poświęcone różnej tematyce) organizowane były przez Stowarzyszenie w następnych latach zarówno w Warszawie, jak i przez oddziały terenowe Stowarzyszenia.

Stowarzyszenie „Neutrum" zgromadziło i prowadzi bazę danych zawierającą wszelkie informacje dotyczące naruszania wolności sumienia i wyznania oraz porządku prawnego regulującego stosunki między państwem a Kościołami i związkami wyznaniowymi. Baza zawiera ponad 10 tys. wycinków prasowych, dokumentów i zapisów podzielonych na 25 działów, obejmujących takie hasła, jak: prawa człowieka, akty prawne, konstytucja, konkordat, szkoła, sytuacja kobiet, Kościoły, mniejszości, wojsko, tolerancja, wartości chrześcijańskie, aborcja, edukacja seksualna.

Stowarzyszenie udziela również pomocy prawnej w przypadkach naruszeń norm prawa chroniących dobra osobiste związane z wolnością sumienia i wyznania. W 1992 r. przykładowo Stowarzyszenie „Neutrum" zwróciło się w liście otwartym do prezydenta RP Lecha Wałęsy z nadzieją, że weźmie w obronę Romana Gałuszkę, pierwszego katolika - więźnia III RP, któremu odmówiono prawa do służby zastępczej w zamian za odbycie zasadniczej służby wojskowej, o którą prosił motywując to swoimi przekonaniami. Stowarzyszenie udzieliło również pomocy prawnej i finansowej w pierwszej sprawie skierowanej do Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, dotyczącej słynnej już dzisiaj "kreski na świadectwie szkolnym (religia/etyka)".

Współpracę z organizacjami o celach zbieżnych i współpracę z osobami prowadzącymi działalność w sferze zbieżnej z celami Stowarzyszenia najlepiej charakteryzuje fakt aktywnego włączenia się w 1991 r. „Neutrum" w tworzenie „Federacji na rzecz Kobiet i Planowania Rodziny", w której wiodącą rolę od chwili powstania pełni Wanda Nowicka, długoletnia członkini Zarządu Krajowego „Neutrum". Poza Federacją — w czasie swej ponad 10-letniej działalności - „Neutrum" współpracowało ze Stowarzyszeniem na Rzecz Humanizmu i Etyki Niezależnej, Polskim Stowarzyszeniem Wolnomyślicieli, International Humanist and Ethical Union, Komitetem Helsińskim, Ligą Praw Człowieka, Radą Europy, Amnesty International, Est à Venir, Grupą Parlamentarną Kobiet, innymi Kościołami, Stowarzyszeniem na Rzecz Praw i Wolności, Społecznym Komitetem na rzecz Referendum w sprawie karalności aborcji oraz parlamentarzystami.

Z ostatnich działań Stowarzyszenia „Neutrum" należy wspomnieć o złożonym w grudniu 1999 r. na ręce Rzecznika Praw Obywatelskich wniosku do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie wyjaśnienia wątpliwości i zastrzeżeń oraz ostatecznej wykładni zapisów Konkordatu. Rzecznik Praw Obywatelskich zrezygnował z przekazania TK przegotowanego wniosku, motywując to — w udzielonej odpowiedzi - że „nie widzi szans wygrania tej sprawy w Trybunale Konstytucyjnym. Wywoływanie zaś sprawy o tak istotnym znaczeniu społecznym, bez szans jej wygrania w TK, uważa za niecelowe". W związku z powyższym Stowarzyszenie skorzystało z uprawnień przewidzianych w Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, której Stroną jest RP i na podstawie art. 34 Konwencji i art. 45 i 47 Regulaminu Europejskiego Trybunału Praw Człowieka skierowało skargę do Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu.

Obecnie Zarząd Krajowy „Neutrum" przygotowuje: 1) materiały dla RPO o uznanie za niekonstytucyjne zapisy obowiązującej instrukcji o nauczaniu religii w szkole publicznej, które przewidują prowadzenie lekcji religii dla nie mniej niż 7 dzieci; 2) wystąpienie do premiera RP o udzielenie informacji na jakim etapie przygotowania znajdują się umowy z Kościołami i związkami wyznaniowymi, które przyrzekła premier H. Suchocka; 3) list otwarty do premiera o podanie podstawy prawnej, która posłużyła do powołania w MSWiA komórki inwigilującej mniejszości wyznaniowe i światopoglądowe; 4) Stowarzyszenie rozważa możliwość wystąpienia z pozwem cywilnym przeciwko autorom książki „Kościół i religijność Polaków 1945-1999", którzy w jednym z akapitów na stronie 155 naruszyli - naszym zdaniem - dobra osobiste Stowarzyszenia [ 2 ].

[Publikacja w: „Res Humana", nr 3(51)2001.]


 Po przeczytaniu tego tekstu, czytelnicy często wybierają też:
Stowarzyszenie Neutrum: kim jesteśmy i co robimy?
Neutrum: Obywatele przeciw dyktatowi

 Comment on this article..   


 Footnotes:
[ 1 ] Powyższe zdanie, doskonale charakteryzujące ludzi skupionych w „Neutrum", zaczerpnięto z krytycznej recenzji Biuletynów „Neutrum" dokonanej przez ks. M. Czajkowskiego, „Biuletyn Stowarzyszenia na Rzecz Państwa Neutralnego", nr 6(14) z dnia 31 grudnia 1994, s. 7-8.
[ 2 ] Wolnomyśliciele (w okresie komunizmu istniał „Związek Ateistów i Wolnomyślicieli" o obliczu marksistowskiego materializmu, promowany przez komunistów; po przełomie zastąpiony przez ugrupowanie „Neutrum", powołane przez postkomunistów)

«    (Published: 25-11-2003 )

 Send text to e-mail address..     
Print-out version..    PDF    MS Word

Czesław Janik
Prezes Stowarzyszenia na Rzecz Państwa Neutralnego Światopoglądowo "Neutrum"

 Number of texts in service: 16  Show other texts of this author
 Newest author's article: Powrót do Cannosy? – Kościół wobec rozdziału
All rights reserved. Copyrights belongs to author and/or Racjonalista.pl portal. No part of the content may be copied, reproducted nor use in any form without copyright holder's consent. Any breach of these rights is subject to Polish and international law.
page 3087 
   Want more? Sign up for free!
[ Cooperation ] [ Advertise ] [ Map of the site ] [ F.A.Q. ] [ Store ] [ Sign up ] [ Contact ]
The Rationalist © Copyright 2000-2018 (English section of Polish Racjonalista.pl)
The Polish Association of Rationalists (PSR)