![](http://i.racjonalista.pl/s.gif) |
Chcesz wiedzieć więcej? Zamów dobrą książkę. Propozycje Racjonalisty: | | |
![](http://i.racjonalista.pl/t.gif) |
|
|
![](http://i.racjonalista.pl/s.gif) |
Science » » »
Szympansy preferują naśladowanie osobników z prestiżem Author of this text: Ed Yong
![](http://i.racjonalista.pl/t.gif) Translation: Krzysztof Achinger
Nie ma działania
wystarczająco głupiego, abyś nie mógł znaleźć kogoś, kto by się go podjął,
jeżeli jest ono wspierane przez celebrytę.
Nawet najgłupsze rady na każdy temat, poczynając od sposobów leczenia po diety
znajdą szczęśliwych idiotów ustawiających się w kolejce, aby ich wysłuchać,
jeżeli tylko pochodzą z ust człowieka, który choć raz pojawił się w telewizji.
Takie rekomendacje mogą być tragiczne w skutkach, mogą też być bardzo korzystne,
jeżeli ludzie, o których mowa będą mądrzy i posiadający odpowiednią wiedzę,
poczynając od starszyzny wioski, a kończąc na przywódcach danej społeczności.
Wszystko to jest częścią jednego trendu — ludzkiego zamiłowania do małpowania
jednostek o wysokim statusie. A teraz wygląda na to, że nie jesteśmy jedynym
gatunkiem z takimi skłonnościami. Szympansy mają tę samą skłonność do
naśladowania osobników o większym prestiżu.
Wiemy, że szympansy
naśladują nowe zwyczaje jeden od drugiego, a różne grupy cieszą się bogatymi i zróżnicowanymi kulturami. Rozumienie tych zjawisk
zawdzięczamy w głównej mierze naukowcom, takim jak Victoria Horner, Andrew
Whiten oraz Frans de Waal z Yerkes
National Primate Research Center.
Teraz ta sama grupa odkryła, że podczas przekazywania zwyczajów, niektóre
szympansy są bardziej wpływowe niż inne. Gdy mają wybór między dwoma
jednostkami, szympansy skłaniają się do kopiowania działań starszych i ważniejszych osobników
Yerkes
Center jest, nawiasem mówiąc, wzorowym ośrodkiem badawczym szympansów. Szympansy
żyją na przestronnych wybiegach na świeżym powietrzu, obsianych trawą,
wyposażonych w instalacje
do wspinaczki, huśtawek oraz zabawek wspomagających stymulację ich mózgów.
Badacze wołają każdego szympansa po imieniu i zapraszają do wzięcia udziału w badaniach, pozwalając im na zapoznanie się z przyrządami badawczymi.
Do tej
pory badacze z Centrum skupiali się na tym, czy szympansy przekazują
zwyczaje jeden drugiemu, a teraz rozpoczęli badanie nad tym, dlaczego
szympansy mogą decydować się na kopiowanie zachowań innych osobników. Horner dał
dwóm grupom szympansów możliwość nauczenia się zestawu nowych umiejętności od
jednego z dwóch nauczycieli. W każdej parze nauczycieli, jedno zwierzę było
wysoko postawioną starszą samicą, która z powodzeniem przekazywała wcześniej
zwyczaje, a drugim był młodszy osobnik bez takiego doświadczenia.
W pierwszej grupie Horner nauczyła starszą samicę, aby zbierała plastikowe żetony i wkładała je do pudełka w kropki w zamian za jedzenie. W międzyczasie nauczyła
także młodszą samicę robić to samo z pudełkiem w paski. W drugiej grupie pudełka
przydzielono odwrotnie. Przez dziesięć dni inne szympansy obserwowały swoich
demonstratorów odgrywających zbieranie żetonów podczas 20-minutowych sesji.
Gdy
widzowie otrzymali własne żetony, byli bardziej skłonni wrzucać je do pudełek
preferowanych przez starszą, znajdującą się wyżej w hierarchii małpę, niezależnie od tego, czy
pudełka były w kropki czy w paski. Ćwicząc w grupach opowiadały się za jej wyborem
przez 70% i 90% czasu. Jako jednostki, również preferowały taki wybór.
Skłonność ta musi wypływać z różnicy między dwiema nauczycielkami, ponieważ żadne z działań nie było trudniejsze, ani też nie przynosiło większych korzyści.
Nauczycielki pracowały w równoległych sesjach, tyle samo razy i w takiej samej
odległości od publiczności. A dominująca szympansica nie zachowywała się
agresywniej od tej, która znajdowała się niższej w hierarchii.
Horner
uważa, że szympansy, podobnie jak ludzie, zyskują „prestiż" podczas
demonstrowania swoich umiejętności i wiedzy, ale posiadanie prestiżu daje
nieproporcjonalny wpływ na inne osobniki. Efekt ten jest prawdopodobnie jeszcze
silniejszy w naturze, gdzie znajdujące się niżej w hierarchii jednostki mogą bardziej obawiać
się agresywnych nagan od innych osobników i pozostawać na peryferiach grupy.
Jednak nie wiadomo, co dokładnie przyczynia się do ich prestiżu: wiek,
status społeczny, poprzednie sukcesy czy może mieszanka wszystkich naraz?
Badając tylko dwie pary demonstratorów, Horner nie jest jeszcze w stanie tego
określić.
Może
to być sprawa oczywista, ale ponieważ nigdy wcześniej tego nie badano, rzuca to
nowe światło na kulturę szympansów.
Grupy dziko żyjących
szympansów z pewnością różnią się kulturowo, ale równocześnie badacze terenowi
odkryli, że większość nowości nigdy nie jest rozpowszechniona.
Szympansy także „tkwią" w znanych już technikach. Opierają się
przed przyjęciem nowej strategii, nawet jeżeli jest bardziej efektywna.
Wyniki
badań Horner mogą pomóc w wyjaśnieniu tego zjawiska. Wygląda na to, że w społecznościach szympansów poddaństwo jest matką innowacji.
Większość innowacji
należy do usytuowanych niżej w hierarchii jednostek, które próbują unikać
rywalizacji z przełożonymi. Jak na ironię, znacznie
mniej prawdopodobnym jest, aby jednostki te były naśladowane przez pozostałe
małpy. Tylko jeżeli awansują, będą miały szansę przekazać swoje nowe
zachowania kolegom.
Źródło: PLoS
ONE
Zdjęcia: Matthew
Hoelscher
Tekst oryginału.
Not Exactly Rocket Science/Discover, 21 maja 2010r.
« (Published: 04-06-2010 )
All rights reserved. Copyrights belongs to author and/or Racjonalista.pl portal. No part of the content may be copied, reproducted nor use in any form without copyright holder's consent. Any breach of these rights is subject to Polish and international law.page 7332 |
![](http://i.racjonalista.pl/ai/grpr.gif) |