The RationalistSkip to content


We have registered
154.702.556 visits
There are 7299 articles   written by 1061 authors. They could occupy 28800 A4 pages

Search in sites:

Advanced search..

The latest sites..
Digests archive....

 How do you like that?
This rocks!
Well done
I don't mind
This sucks
  

Casted 2963 votes.
Chcesz wiedzieć więcej?
Zamów dobrą książkę.
Propozycje Racjonalisty:
Sklepik "Racjonalisty"
Mariusz Agnosiewicz - Heretyckie dziedzictwo Europy
Mariusz Agnosiewicz - Kryminalne dzieje papiestwa tom I
 Religions and sects » Teutonic religions

Azowie – panteon bogów skandynawskich [1]
Author of this text:

Azowie to w mitologii germańskiej ród dobroczynnych bogów, który po pokonaniu Wanów rządził światem. Siedzibą Azów był Asgard. Oto krótkie charakterystyki postaci bogów skandynawskich oraz zagadnień związanych z nimi.

Aegir — był to bóg morski. Jego żoną była Ran, mieli dziewięć córek — olbrzymek. Według legendy organizowali oni podwodne uczty dla topielców i bogów.

Andvari — mitologiczny karzeł, posiadacz wielkiego, złotego skarbu. Bóg zła Loki rozkazał mu go oddać, nie pozostawiając nawet magicznego pierścienia, który umożliwiłby Andvariemu odzyskanie skarbu.

Asgard — odpowiednik greckiego Olimpu, niebiańska siedziba bogów skandynawskich. W jej skład wchodziło kilka pałaców, z których najsłynniejsza jest Walhalla. Do Asgardu można było się dostać jedynie przez most zbudowany z tęczy. Słowo to pochodzi od „as" — bóg i „gardh" — dwór, ogrodzona przestrzeń.

Ask — w mitologii skandynawskiej imię to nosi pierwszy człowiek. Powstał on z jesionu, a jego stwórcami byli Odyn, Ve i Vili.

Odyn — władca bogów i ludzi; skandynawski odpowiednik zachodniogermańskiego Wodana (zwanego też Wotan, Wuotan) i anglosaskiego Wodena. Główny bóg Azów, ich władca, patron wojny, zwycięstwa, poległych w boju bohaterów, poezji, rolnictwa, zasiewów, mądrości, mag oraz mistrz czarów. Za cenę utraty oka wypił wodę ze źródła Mimira, co uczyniło go najmądrzejszym z bogów. Wyobrażany jako jednooki, potężny starzec przywdziany w błękitny płaszcz, kapelusz z szerokim rondem, który kładzie cień na część twarzy i oko, z kijem w ręku. Jego brakujące oko to Słońce. Uważany jest za wynalazcę znaków runicznych i magii runicznej, co czyni go patronem poetów. Poezja nosiła miano daru, wynalazku, zdobyczy, napoju Odyna. Bóg ten zamieszkiwał Gladsheim, jego pałacem w Asgardzie była Walhalla. Odyn był synem Bora, bratem Ve i Viliego, jego żoną była Frigga. Należały do niego dwa kruki — Huginni Muninn, które przynosiły mu wieści z ziemi, rumak Sleipnir, wilki Geri i Freki. Własność Odyna stanowiły okręty Skidbladnir i Naglfar, niechybna włócznia Gungnir, pierścień Draupnir, tron Hlidskjalf. W dniu ostatecznej walki bogów Odyn miał zostać pożarty przez Fenrira.

Freja — małżonka Odyna;

Thor — pierworodny syn Odyna, władca piorunów; zwany też Thórr. Jeden z ważniejszych bogów skandynawskich. Jego atrybuty to Młot, Pas i Żelazne Rękawice. Władał piorunami, patronował domowi, rodzinie, urodzajom, trzodzie. Jego żoną była wieśniaczka Sif, symbolizująca Ziemię. Przez plamiona germańskie czczony był jako Donar, a przez Sasów pod imieniem Thunera. Germanie nadali czwartkowi imię Thora — „donnerstag", podobnie uczynili Anglicy — „thursday" i Duńczycy oraz Szwedzi — „torsdag".

Tyr — syn Odyna, bóg wojny; inaczej Tiu, Thingsus. Bóg wojny, prawa, ćwiczeń atletycznych, sprawiedliwości. Pozbawiony jednej ręki (odgryzł mu ją Fenrir). Przypuszcza się, iż składano mu ofiary z ludzi. Germanowie nadali wtorkowi imię Tyra: niemiecki „dienstag", angielski „tuesday", duński „tirsdag"

Baldur — syn Odyna, bóg słońca i światła; występuje również jako Baldr lub Balder. Potomek Odyna, patron słońca letniego i światła. Był skandynawskim odpowiednikiem Apolla, ulubieńcem zarówno bogów jak i ludzi. Jego życiu zagrażała śmierć, by go przed nią uchronić jego matka — Frigga — kazała przysiąc wszystkim rzeczom, iż nie uczynią mu krzywdy. W roztargnieniu zapomniała jednak o jemiole. Według jednej z legend Loki nakłonił ślepego Hödura, by ten cisnął w Baldura gałęzią tej rośliny, co spowodowało śmierć boga światła. Inna wersja mitu głosi, iż między Höduram a Baldurem nawiązała się rywalizacja o przepiękną Nannę. Ślepy bóg zdobywa miecz Miming lub Misteleinn (co oznacza „jemioła"), któremu nikt nie mógł się oprzeć i zabija Baldura. Wydarzenie to wstrząsnęło bogami i zostało odczytane jako zapowiedź ich zmierzchu.

Nanna — małżonka Baldura; z rozpaczy po śmierci męża rzuciła się na stos pogrzebowy i spłonęła wraz z jego ciałem.

Bragi — patron poezji;

Iduna — małżonka Bragiego;

Vidar — patron milczenia;

Hermod — syn Odyna, jego poseł;

Loki — bóg zła, kłótni i niezgody, szatan. Wraz z olbrzymką Angrbodą wydał na świat trzy potworne istoty: wilka Fenrira, węża Midgardu oraz Helę. Nakłonił Hödura, by ten zabił Baldura. Jedna z wielu wiążących się z nim legend głosi, iż dał życie demonom, którym przewodził podczas walki bogów ze złem, czyli zmierzchu bogów.

Siguna — małżonka Lokiego;

Vali — syn Odyna, strażnik sprawiedliwości; najmłodszy potomek Odyna. Miał przeżyć zmierzch bogów.

Bifrost — most zbudowany z tęczy. Łączył on Asgard, znajdujący się w niebie z Midgardem, czyli ziemią. Kolory tęczy miały pochodzić od odbicia jego drogich i pięknych kamieni. Strażnikiem Bifrostu był Hajmdal. Most miał się rozpaść w chwili nastania Rangaröku, czyli zmierzchu bogów.

Bragi — bóg pieśni, poezji, wymowy. Potomek Odyna i Friggi, jego żoną była Iduna. Przedstawiany był jako starzec z długą i siwą brodą. Wspólnie z Hermoderem witali i przyjmowali w Walhalli poległych w boju wojowników. Z postacią Bragiego wiążą się dwa określenia: „Opowieść Bragiego" - długa, interesująca historia; oraz „Puchar Bragiego" — puchar, który musiał wypić każdy król, który obejmował tron po przodkach.

Draupnir — wykuty przez gnomy dla Odyna złoty, magiczny pierścień. Jego szczególna właściwość polegała na tym, iż w co dziewiątą noc powstawało z niego osiem identycznych pierścieni.

Embla — imię to nadano pierwszej kobiecie, powstałej z jesionu i stworzonej przez Odyna, Ve i Vili.

Fenrir — zwany również Fenris-wilk. Potworny potomek Lokiego i olbrzymki Angrbody, brat Hela i węża Midgardu. Był tak wielkich rozmiarów, że kiedy ziewał dolną szczęka dotykał ziemi, a górną niebios. Dla bezpieczeństwa Tyr skuł go łańcuchem Gleipnir, z którego wilk zerwał się w dniu zmierzchu bogów, a następnie pożarł Odyna i zginął z ręki Vidara.

Frigga — żona Odyna, matka bogów. Odpowiedniczka Junony oraz germańskiej Freji. Bogini małżeństwa oraz rodziny.

Gleipnir — mitologiczny łańcuch, którym Tyr skuł Fenrira. Wykonany przez karły, bardzo lekki, zrobiony z odgłosu kocich kroków, korzeni gór, mięśni niedźwiedzia, oddechu ryb, bród kobiecych, śliny ptaków. Jego zerwanie miało zwiastować koniec świata.

Hajmdal — bóg światła, strażnik niebios na moście Bifrost.

Hel — córka Lokiego i Angrbody, siostra Fenrira i węża Midgardu. Władczyni zmarłych i podziemnego kraju otoczonego rzeką, do którego wejścia strzegł pies Garm. Do tego miejsca zrzucił ją Odyn, jej mieszkanie zaś znajduje się w korzeniach Igdrasilu. Hel to też nazwa podziemnej krainy umarłych w łóżku.

Hermod — czasem jego imię występuje jako Hermodr. Syn Odyna, boski poseł. Wspólnie z Bragim witał i podejmował w Walhalli zmarłych na polu bitwy. Odbył bezskuteczną podróż do krainy umarłych — Helu — by wydobyć stamtąd Baldura. Został zabity przez swojego brata — ślepego Hödura.

Hödur — zwany też Hedr, Hödr, Hodur, Hoder, Höthur. Władca ciemności, przedstawiany jako ślepy starzec. Przeciwieństwo Baldura, którego za namową Lokiego uśmiercił przy pomocy strzały z jemioły albo miecza. Za ten czyn został zgładzony przez boga sprawiedliwości — Valiego.

Hrimfaksi — mitologiczny koń, którego piana z pyska pokrywająca ziemię tworzyła rosę, rumak Nocy.

Huginn i Munnin — dwa kruki, własność Odyna, przynosiły mu one wieści z ziemi. Symbolizował Myśli i Pamięć, zwykle siedziały na ramionach najważniejszego z bogów.

Iduna — zwana także Idun, Ithunn. Żona Bragiego, córka karła Svalda, uosabiała porę roku pomiędzy marcem a wrześniem. Posiadała magiczne, złote jabłka, które przechowywała w Asgardzie. Bogowie spożywali je, by zachować nieśmiertelność i wieczną młodość.

Igdrasil — drzewo zwane też Yggdrasill, Drzewo wszechświata, Wielkie drzewo świata. Jesion, który niezależnie od pory roku pozostawał zielony. Według wierzeń podtrzymywał on wszechświat, a wyrósł z ciała olbrzyma Imira. Gałęzie drzewa miały otaczać Asgard, z kolei korzenie Niflheim, Jötunheim i podziemne królestwo zmarłych.

Imir — zwany też Ymir. Kosmogonia skandynawska podaje, iż olbrzym ten wyłonił się z topniejących lodów Niflheimu. Z jego lewej pachy powstała pierwsza para ludzi, a ze stóp Olbrzymi Mrozu. Imir został wykarmiony prze prakrowę Audhumla, która to liżąc słony lód morski uwolniła człowieka imieniem Buri. Jego syn Borr poślubił córkę Imira — Bestlę — i został ojcem Azów. Odyn, Ve i Vili zgładzili Imira, którego krew zalewając świat zabiła Olbrzymów Mrozu, z wyjątkiem Bergelmira. On uratował się i odpłynął łodzią, by założyć nowy ród olbrzymów. Odyn, Ve i Vili z trupa olbrzyma stworzyli Midgard, czyli świat ludzi; z jego krwi oceany, morza i jeziora; z ciała ziemię; z kości góry; z zębów skały i kamienie; z brwi zaporę broniącą świat ludzi; z czaszki sklepienie niebieskie, które podtrzymywały cztery karły stojące na czterech krańcach świata.

Jabłka wiecznej młodości — magiczne, złote jabłka przechowywane w Asgardzie przez Idune. Bogowie spożywali je by zachować młodość i nieśmiertelność. Wiąże się z nimi następująca legenda: Olbrzym Thjazi wymusił szantażem na Lokim, by ten skradł jabłka i porwał Idune, a następnie przywiódł od niego. Gdy reszta bogów odkryła udział władcy zła w tym wydarzeniu, zagroziła mu, iż zginie, jeśli nie odzyska jabłek i żony Bragiego. Gdy olbrzym udał się na połów ryb Loki, który przybrał postać sokoła, wkradł się do jego domu i przeobraził boginię w orzeszek, a następnie przeniósł ją z wraz z owocami do Asgardu.

Jörmungander — zwany również wężem Midgardu. Potwór ten był synem Lokiego i Angrbody, bratem Fenrira oraz Hel. Odyn zrzucił go do oceanu, gdzie urósł do takich rozmiarów, że otoczył swoim ciałem całą ziemię i zjadł własny ogon.

Midgard — kraina stworzona z ciała Imira przez Odyna, Ve i Vili. Miejsce pośrednie pomiędzy światem umarłych a Asgardem, zamieszkałe przez ludzi, ziemia. Z siedzibą bogów połączona była Bifrostem. Słowo Midgard pochodzi od „mid" — środkowy i „gardh" — ogrodzony obszar, miejsce.


1 2 Dalej..

 Po przeczytaniu tego tekstu, czytelnicy często wybierają też:
Wierzenia skandynawskie
O religii Szwedów

 See comments (8)..   


« Teutonic religions   (Published: 06-07-2002 Last change: 06-09-2003)

 Send text to e-mail address..     
Print-out version..    PDF    MS Word

Michał Wybieralski
Poznań

 Number of texts in service: 3  Show other texts of this author
 Newest author's article: Mit o powstaniu świata
All rights reserved. Copyrights belongs to author and/or Racjonalista.pl portal. No part of the content may be copied, reproducted nor use in any form without copyright holder's consent. Any breach of these rights is subject to Polish and international law.
page 987 
   Want more? Sign up for free!
[ Cooperation ] [ Advertise ] [ Map of the site ] [ F.A.Q. ] [ Store ] [ Sign up ] [ Contact ]
The Rationalist © Copyright 2000-2018 (English section of Polish Racjonalista.pl)
The Polish Association of Rationalists (PSR)