The RationalistSkip to content
 Preview of plots in section Filozofia i światopogląd

« Back to sections of Forum
Show previous plots  /  Show next plots

Last reply dateAuthorTitleAnswers: 0 (Outdated)
06-04-2026Andrzej B. Izdebski (Bogusławski)Leszek Kołakowski dziś, ale i dawniej.
.
Radio Awangarda

Zaczyna się niewinnie: ktoś wierzy, że świat da się naprawić jedną teorią. Jednym systemem. Jednym genialnym pomysłem. Brzmi znajomo, prawda?

A potem pojawia się ktoś taki jak Kołakowski - i psuje całą tę piękną konstrukcję. Nie krzyczy, nie burzy, nie robi rewolucji. Po prostu zaczyna myśleć trochę dokładniej niż reszta. I nagle okazuje się, że to, co miało być odpowiedzią na wszystko, jest raczej elegancko opakowanym złudzeniem.

I tu robi się ciekawie, bo Kołakowski nie zamienia jednej ideologii na drugą. On wychodzi z tej gry. Zostaje z pytaniami, z niepewnością, z czymś, co dziś wydaje się niemal luksusem: intelektualną uczciwością.

W świecie, który znów lubi proste odpowiedzi i szybkie diagnozy, jego myślenie działa jak zimny prysznic. I może właśnie dlatego warto do niego wrócić - zanim znowu uwierzymy, że ktoś znalazł "ostateczne rozwiązanie".

Jeśli masz odwagę pomyśleć trochę głębiej niż wygodnie - zajrzyj.

Link czeka w komentarzu.

radioawang(*)xMTmQ1dEFXc3J0YwZhcHBfaWQQMjIy
>
>

---------------------------------
No właśnie porozmawiajmy o Kołakowskim, ten początkowo zaślepiony marksistowski ortodoks stopniowo przechodzi metamorfozę w zaciekłego krytyka marksizmu. Bardzo cenię sobie jego erudycję i mam w swojej bibliotece prawie wszystkie jego publikacje, gdyż sporo w nich ciekawych filozoficznych refleksji,..

Last reply dateAuthorTitleAnswers: 17 (Outdated)
04-04-2026Andrzej BogusławskiAteizm - Rozważania światopglądowe.
.
Przegląd od AI

Ateizm to światopogląd odrzucający wiarę w istnienie jakiegokolwiek Boga lub bogów, często oparty na racjonalizmie, naukowym wyjaśnianiu świata i krytyce religii. Obejmuje spektrum od sceptycyzmu po dogmatyczne zaprzeczenie bóstwom, a w ujęciu praktycznym (apateizm) oznacza życie bez odwoływania się do koncepcji sacrum.

Kluczowe aspekty ateizmu:

Definicja: Pochodzi z gr. ἄθεος (bezbożny), oznaczając brak wiary w stwórcę.

Rodzaje:

Ateizm teoretyczny: Świadome odrzucenie istnienia Boga, często argumentowane naukowo.
Ateizm praktyczny: Życie tak, jakby Bóg nie istniał, brak zainteresowania religią, naturalizm.
Nowy ateizm: Ruch krytykujący religię za jej wpływ na życie publiczne.

Ateizm a pokrewne pojęcia: Ateista nie wierzy w istnienie Boga, agnostyk uważa, że nie można tego wiedzieć, a teista wierzy w Boga.

Historia: Choć negacja bóstw pojawiała się w starożytności (np. Euhemer), współczesny ateizm rozwinął się mocno w dobie oświecenia.

Współczesność: Według Wikipedii, w 2021 roku w Polsce osoby nienależące do żadnego wyznania stanowiły około 6,9 - 8,6% społeczeństwa, z wyższym odsetkiem w dużych miastach.

Ateizm często utożsamiany jest z materializmem, czyli poglądem, że istnieje tylko materia, a świat nie posiada nadprzyrodzonego stwórcy.
pl.wikipedia.org/wiki/Ateizm

================
Książek na temat ateizmu są tysiące, ale żeby merytorycznie porozmawiać wystarczy przeczytać ze zrozumieniem choćby tylko te dwie:

Georges..
See replies..

Last reply dateAuthorTitleAnswers: 6 (Outdated)
03-04-2026Andrzej BogusławskiPolitologia między nauką a ideologią - gdzie przebiega gran
.

Politologia między nauką a ideologią - gdzie przebiega granica?

Punktem wyjścia tej dyskusji nie jest ocena konkretnej osoby ani jej poglądów, lecz problem znacznie poważniejszy: czy politologia - wraz z historią doktryn politycznych i prawnych - bywa jeszcze nauką, czy też w wielu przypadkach stanowi jedynie zracjonalizowaną formę ideologii.

Teza, że każdy badacz jest w jakimś stopniu uwikłany w określony światopogląd, jest trywialna - i jako taka poznawczo mało użyteczna. W naukach społecznych nie chodzi bowiem o sam fakt posiadania przekonań, lecz o stopień ich dominacji nad procesem poznawczym.

Nie każda ideowość jest problemem. Problem zaczyna się tam, gdzie:

wniosek poprzedza analizę,
teza determinuje dobór materiału,
a język nauki zostaje użyty do legitymizowania wcześniej przyjętych przekonań.


W takim przypadku nie mamy do czynienia z badaniem rzeczywistości, lecz z jej interpretacyjną kolonizacją przez ideologię.

Politologia - w swojej ambicji naukowej - powinna opierać się na analizie:

instytucji,
procesów,
zachowań zbiorowych,
oraz historycznych form organizacji władzy.

Tymczasem w praktyce często przekształca się w dyskurs normatywny, który:

rozstrzyga, jakie systemy są "właściwe",
jakie wartości są "prawdziwe",
a nawet - w skrajnych przypadkach - jakie przekonania metafizyczne należy uznać za uzasadnione.

I w tym właśnie miejscu przekraczana jest granica.

Badacz, który zaczyna rozstrzygać, "który z bogów jest prawdziwy", nie uprawia..
See replies..

Last reply dateAuthorTitleAnswers: 85 (Outdated)
02-04-2026okraglyDlaczego nie jestem liberałem?
"napisałem książkę" pt Dlaczego nie jestem liberałem?
tu krótkie streszczenie samego autora www.youtube.com/watch?v=BFzYjVAMD58
zapraszam do zakupu, dla racjonalistów z fR 45% zniżki
See replies..

Last reply dateAuthorTitleAnswers: 1 (Outdated)
01-04-2026Andrzej BogusławskiFILOZOFIE Z PRZYMIOTNIKIEM JAKO IDEOLOGIE
.
W sporach publicznych słowo ideologia funkcjonuje najczęściej jako epitet. Oznacza poglądy, które uznajemy za fałszywe, narzucone lub niebezpieczne. Własne przekonania traktujemy jako prawdę, poglądy innych - jako ideologię. To mechanizm stary jak sama polityka i religia, lecz we współczesnych społeczeństwach przybrał szczególne znaczenie. W debacie publicznej łatwo usłyszeć zdanie: "my głosimy prawdę, oni szerzą ideologię". Tymczasem ideologią jest każdy system interpretacji, który przedstawia świat w określonych kategoriach i wskazuje, jak należy go rozumieć.

Filozofie z przymiotnikiem - chrześcijańska, marksistowska, liberalna czy konserwatywna - pełnią tę funkcję w sposób szczególnie wyrazisty. Przestają być wolną refleksją i stają się systemami sensu: zamkniętymi, wewnętrznie spójnymi, odpornymi na krytykę własnych założeń. Ich zadaniem przestaje być dociekanie prawdy; staje się nim interpretacja rzeczywistości w ramach ustalonego wcześniej paradygmatu.

W tym rozdziale prześledzę, jak filozofia staje się ideologią. Najpierw zajmę się chrześcijaństwem, które przez wieki traktowało filozofię jako narzędzie, a nie autonomiczną dziedzinę. Następnie przejdę do marksizmu - przykładu filozofii, która stała się siłą polityczną i kulturową.

Pokażę także, że współczesne spory ideologiczne są przede wszystkim sporami o język. I wreszcie, że polskie doświadczenie historyczne - od PRL-u po okres transformacji - wzmacnia podatność na ideologiczne formy myślenia.

CHRZEŚCIJAŃSTWO I..
See replies..

Last reply dateAuthorTitleAnswers: 0 (Outdated)
31-03-2026squad4Jaki jest sens czytania Heideggera?
Mam za zadanie przeczytać książkę Martina Heideggera „Co nazywa się myśleniem” na zajęcia z filozofii.

Obejrzałem dwa wykłady wideo na jego temat (Michaela Sugrue i Dreyfuse'a).

Nie mogę się powstrzymać od pytania, po co w ogóle go czytać.

Przyznaję, że koncepcja Dasein jest przełomowa i miała wpływ na kręgi postmodernistyczne i egzystencjalistyczne, ale całkowita nieprzenikliwość i niejasność – zwłaszcza jego późniejszych prac – powstrzymują mnie przed głębszym zagłębianiem się w jego myśl.

Ponieważ planuję studia magisterskie z teorii krytycznej lub filozofii w ogóle, pewne spostrzeżenia byłyby pomocne i są bardzo mile widziane.

Last reply dateAuthorTitleAnswers: 4 (Outdated)
30-03-2026Hamerlik KonopkaCo jest prawdziwym problemem?
Czynniki wywołujące złość u ludzi czy rozwinięta u ludzi złość, która rodzi swoje konsekwencje?

Obserwowałem często ludzi w złości, którzy nie chcieli wcale problemu wywołującego złość rozwiązać tylko szukali czy wręcz generowali nowe problemy, żeby dać upust swojej złości pod wieloma postaciami agresji.

Zastanawiam się tutaj czy wojny mają swoje przyczyny w czynnikach wywołujących złość u ludzi, czy raczej są naturalną konsekwencją rozwiniętej u ludzi nienawiści, której nie da się inaczej wyładować niż poprzez agresję?
See replies..

Last reply dateAuthorTitleAnswers: 1 (Outdated)
30-03-2026estatewayKsiążki filozoficzne dla absolutnych początkujących?
Mam na myśli ABSOLUTNYCH nowicjuszy? Byłbym bardzo wdzięczny za Wasze rekomendacje, ponieważ interesuję się nauką i czytaniem filozofii.
See replies..

Last reply dateAuthorTitleAnswers: 3 (Outdated)
30-03-2026Hamerlik KonopkaJaki system społeczny jest najlepszy?
Jakie zastosować kryteria?

Czy najlepszym systemem jest ten, w którym ludzie dokonują największych przeobrażeń w ruchu i materii, bez względu na to czy kochają się czy nienawidzą przy tym?

Czy może lepszym system jest ten, który daje większe szanse na utrzymanie przeobrażonego ruchu i przeobrażonej ruchu i materii przy sobie, nie dając szans innym organizacjom społecznym się okraść?

A może najważniejszym kryterium jest zdrowie? Dobry stan ciał i umysłów, bo przecież system może wywoływać zaburzenia psychiczne. Ale jak wówczas ocenić, jakie ciało jest dobre? Czy to naładowane kaloriami i umięśnione czy raczej to zdolne do przeżycia 100 lat?

Jakie są wasze opinie w temacie najlepszego systemu?
See replies..

Last reply dateAuthorTitleAnswers: 2 (Outdated)
30-03-2026roper22Jak ikony zyskują znaczenie?
Mam wygłosić prelekcję o marketingu, ikonografii i budowaniu marki, ale trochę mnie znudziły typowe branżowe perspektywy.

Mam mgliste pojęcie o semiotyce jako dziedzinie i zastanawiałem się, jakie są dobre źródła, które omawiają proces nadawania znaczenia obrazom?

Maski hokejowe nie mają nic wspólnego z seryjnymi mordercami, a jabłka nie są powiązane z telefonami, a jednak w naszej kulturze te powiązania są niemal nierozerwalne. Ciekawi mnie, czy istnieją jakieś dobre prace o tym, jak to się właściwie dzieje z filozoficznego punktu widzenia.

Dzięki!
See replies..

Older [1] [2] [3] [4] [5] [6] [7] [8] [9] [10] [11] [12] [13] [14] [15] [16] [17] [18] [19] [20] [21] [22] [23] [24] [25] [26] [27] [28] [29] [30] [31] [32] [33] [34] [35] [36] [37] [38] [39] [40] [41] [42] [43] [44] [45] [46] [47] [48] [49] [50] [51] [52] [53] [54] [55] [56] [57] [58] [59] [60] [61] [62] [63] [64] [65] [66] [67] [68] [69] [70] [71] [72] [73] [74] [75] [76] [77] [78] [79] [80] [81] [82] [83] [84] [85] [86] [87] [88] [89] [90] [91] [92] [93] [94] [95] [96] [97] [98] [99] [100] [101] [102] [103] [104] [105] [106] [107] [108] [109] [110] [111] [112] [113] [114] [115] [116] [117] [118] [119] [120] [121] [122] [123] [124] [125] [126] [127] [128] [129] [130] [131] [132] [133] [134] [135] [136] [137] [138] [139] [140] [141] [142] [143] [144] [145] [146] [147] [148] [149] [150] [151] [152] [153] [154] [155] [156] [157] [158] [159] [160] [161] [162] [163] [164] [165] [166] [167] [168] [169] [170] [171] [172] [173] [174] [175] [176] [177] [178] [179] [180] [181] [182] [183] [184] [185] [186] [187] [188] [189] [190] [191] [192] [193] [194] [195] [196] [197] [198] [199] [200] [201] [202] [203] [204] [205] [206] [207] [208] [209] [210] [211] [212] [213] [214] [215] [216] [217] [218] [219] [220] [221] [222] [223] [224] [225] [226] [227] [228] [229] [230] [231] [232] [233] [234] [235] [236] [237] [238] [239] [240] [241] [242] [243] [244] [245] [246] [247] [248] [249] [250] [251] [252] [253] [254] [255] [256] [257] [258] [259] [260] [261] [262] [263] [264] [265] [266] [267] [268] [269] [270] [271] [272] [273] [274] [275] [276] [277] [278] [279] [280] [281] [282] [283] [284] [285] [286] [287] [288] [289] [290] [291] [292] [293] [294] [295] [296] [297] [298] [299] [300] [301] [302] [303] [304] [305] [306] [307] [308] [309] [310] [311] [312] [313] [314] [315] [316] [317] [318] [319] [320] [321] [322] [323] [324] [325] [326] [327] [328] [329] [330] [331] [332] [333] [334] [335] [336] [337] [338] [339] [340] [341] [342] [343] [344] [345] [346] [347] [348] [349] [350] [351] [352] [353] [354] [355] [356] [357] [358] [359] [360] [361] [362] [363] [364] [365] [366] [367] [368] [369] [370] [371] [372] [373] [374] [375] [376] [377] [378] [379] [380] [381] [382] [383] [384] [385] [386] [387] [388] [389] [390] [391] [392] [393] [394] [395] [396] [397] [398] [399] [400] [401] [402] [403] [404] [405] [406] [407] [408] [409] [410] Show next plots
To publish in this section, you have to sign in

« Back to the sections of Forum 


[ Cooperation ] [ Advertise ] [ Map of the site ] [ F.A.Q. ] [ Store ] [ Sign up ] [ Contact ]
The Rationalist © Copyright 2000-2018 (English section of Polish Racjonalista.pl)